OKUL MERKEZLİ YÖNETİM SİSTEMİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ

Description
OKUL MERKEZLİ YÖNETİM SİSTEMİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ

Please download to get full document.

View again

of 16
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Government & Nonprofit

Publish on:

Views: 0 | Pages: 16

Extension: PDF | Download: 0

Share
Tags
Transcript
  45 OKUL MERKEZLİ YÖNETİM SİSTEMİNE İLİŞKİN ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİ * Halil EKŞİ ** Metin KAYA *** ÖZET Bu araştırmada öğretmenlerin okul merkezli yönetim (OMY) sistemine ilişkin görüşlerinin betimlemesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi; çalışma evreninden tesadüfî olarak, oransız küme örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırmaya, 77 (%38,5) erkek, 123 (% 61,5) kadın olmak üzere toplam 200 öğretmen katılmıştır Katılımcıların 76’sı (%38,5) 30 yaş ve altı; 79’u (%39,5) 31-40 yaş arası, 35’i (%17,5) 41-50 yaş arası, 10’u da (%5,0) 51 yaş ve üstü, yaş grubunda yer almıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Aytaç (2000b) tarafından geliştirilen 77 maddelik “Okul Merkezli Yönetim” ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizler neticesinde elde edilen bulgular doğrultusunda öğretmenlerin OMY sistemlerine ilişkin grup içi katılımların yüksek olduğu ve okul merkezli yönetim (OMY) sistemine ilişkin görüşlerinin, iş gören olarak hizmet verdikleri okulun nansman türüne, aldıkları ödül sayılarına göre faklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Buna karşın öğretmenlerin cinsiyetlerine, kıdemlerine, değiştirdikleri okul sayısına, rehberlik ve danışmalık yaptıkları öğrenci yaş grubuna göre hem grup içi, hem de gruplar arası herhangi bir farklılaşmanın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar sözcükler:  Okul merkezli yönetim sistemi, okul merkezli yönetim alt sis-temleri, kademeli ve stratejik yönetim yaklaşımları. TEACHER OPINIONS TOWARDS SCHOOL BASED MANAGEMENT SYSTEM SUMMARY This study aims to describe the opinions of teachers on the school-based management (SBM) system. The sampling for the study has been chosen randomly with disproportional group sampling method among the study universe. A total of 200 teachers consisting of 77 men (38.5%) and 123 (61.5%) women took part in the study. Of the participants 76 (38.5%) persons were of 30 and younger age group, 79 (39.5%) persons of 31-40 age group, 35 (17.5%) persons of 41-50 age group, and 10 persons (5.0%) of 51 and older age group. The “School-based Management” scale of 77 items developed by Aytaç (2000b) was used as a means of data collection in the study. According to the ndings obtained as a result *  Bu çalışma Metin Kaya tarafından Prof. Dr. Halil Ekşi danışmanlığında Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eğitim Yönetimi ve Denetimi Anabilim Dalı’nda 2008 yılında yapılan “Okul merkezli yönetim sistemine ilişkin öğretmen görüşleri” başlıklı yüksek lisans tezine dayanmaktadır. **   Prof. Dr. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık ABD ***  Uzm., M. R. Yalman İlköğretim Okulu Fen ve Teknoloji Dersi Öğretmeni  M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri DergisiYıl: 2011, Sayı: 33, Sayfa: 45-60  46of the statistical analyses it is concluded that the teachers’ in-group participation in SBM systems are high and their opinion about the School-based Management (SBM) system differs depending upon the nancing type of the school they are serving at as a wage earner and the number of awards they get. On the other side it is also concluded that there is no differentiation in or between the groups according to the teachers’ gender, seniority, the number of schools they previously served, and the student age group they provide guidance and counseling. Key words: School-based management system, school-based management sub-systems, progressive and strategic management approaches.Eğitim yönetimi, nansmanı ve hizmetinin sunumu; okul kayıt, terk, devamsızlık, üst öğrenimine kayıt ve devam oranı, okullaşma oranı gibi niceliksel iyileşmeler/gelişmeler kadar niteliksel acıdan da eğitim kurumlarının gelişmelerini amaçlayabilmelidir. Bu amaç çerçevesinde stratejilerden bir tanesi popüler ismiyle; okul merkezli yönetim (=school  based-management) yaklaşımıdır (Patrinos ve Fasih 2007b). Temelde okulların özerk  bir yapı ile yönetimini hedeeyen “okul merkezli yönetim” kavramı ülkemizdeki alan yazında farklı şekillerde adlandırılmaktadır. Bunlar;“okul merkezli yönetim” (Aytaç 2000b; Erdoğan 1998), “okula dayalı yönetim” (Özdemir, 1996; Yemenici ve Bayrak 2001), “okulda katılmalı yönetim”(Özden, 1996), “okulda yerinden yönetim” (Kabadayı, 1997; Yavuz 2001) olarak sayılabilir (Yalçınkaya, 2004:24).Okul merkezli yönetim yaklaşımları yurt dışındaki alan yazında da farklı adlarda  betimlenmektedir. Bunlar; okulların yerel yönetimleri (local management of schools), ortak karar alma (shared decision –making), kendi kendini yöneten okullar (self managing schools), katılımlı karar alma/ katılımlı yönetim (participatory decision making/management), yerel özerk okullar (locally-autonomous schools) yetkilendirilmiş okullar (devolution), yerinden yönetim (decentralisation), yeniden yapılanmış okullar (restructured schools) şeklindedir. Bu okullar, farklı unsurlara vurgu yapsa da genel karakterleri birbirlerine benzer okullardır. Okul merkezli yönetim, eğitim–öğretimi geliştirmek amacıyla okul düzeyindeki yetki sorumlulukların artırılmasına, özerklik ve katılımlı karar almaya dayalı okulları; karar alma  birimi olarak kabul eden eğitimin yerinden yönetim biçimidir. Okul merkezli yönetim, okul toplumu üyelerinin (yönetici, öğretmen, veli, çevre grupları,) bütçe, personel ve eğitim  programları alanlarında yetki ve sorumlulukların artırılmasını öngören bir okul geliştirme yaklaşımıdır. Okuldan okula bu grupların etkisi değişebileceği gibi aktarılan yetkiler de değişmektedir (Aytaç, 2000a: 17). Eğitim sisteminin merkeziyetçi yapısının desantralize edilmesi, bir başka ifade ile yerelleşmesidir. Yetki, karar verme, sorumluluk; başka bir ifade ile hesap verilebilirlik, eğitim yönetimde inisiyatin merkezi örgütten aşağı doğru kayacak şekilde okullar üzerinde odaklaşmasıdır. Bu durum okul merkezli yönetim olarak adlandırılan yaklaşımla karşılanmaktadır (Erdoğan, 2004:97). Okul merkezli yönetimin uygulanması eğitimden sorumlu olan merkezi birimlerin sorumluluklarını ve işlevlerini tamamen ortadan kaldırmamaktadır. Bu sistem, merkez örgütte de rehberlik, uzmanlık,  planlama gibi unsurlarda ülkenin eğitim politikasını belirleme rollerini üstelenir (Erdoğan 2004:101).  47Okul temelli yönetim sistemi merkezi otorite tarafından belirlenen amaçlar,  politikalar, programlar, standartlar ve sorumluluklar çerçevesinde okul işletimi ile ilgili önemli konular üzerinde karar alma yetki ve sorumluluğunun okul düzeyine doğru yerelleşmesini içeren bir eğitim sistemidir (Cadwell 2005). Bu okul geliştirme yaklaşımı; değişim konusunda iç dinamiklerin daha etkili olduğu, yenileşmelerin sahip çıkıldığı, yetki dağılımı, okul ve çevrenin program geliştirmeye katılımı, bütçe hazırlama, personel seçimi konusunda okul yönetim kurulları, bölge eğitim yöneticileri ve bölge eğitim büroları, müdür, öğretmen, veli veya okul toplumu üyeleri, öğrenciler, okul konseylerinin (kademeli olarak) yetkili olduğu bir sistemdir (Güçlü 2000). Kısaca otonomi (=özerklik) ile karara katılma olarak tanımlanır (Erdoğan 2004:97, Özdemir 2000:40 Aytaç 2000a:17). Bu araştırmada okul merkezli yönetim yaklaşımına ilişkin ilköğretim kurumlarında çalışan öğretmenlerin görüşlerini betimlemek amaçlanmıştır. YÖNTEM Tarama modelleri, geçmişte yâda halen var olan bir durumu olduğu şekliyle  betimlemeyi amaçlayan yaklaşımlardır (Karasar, 2005:77). Bu araştırmanın amacı; nansmanına göre devlet ve özel ilköğretim kurumlarında çalışan öğretmelerin, okul merkezli yönetim sistemi hakkında görüşleri arasındaki ilişkiyi çeşitli değişkenler açısından  betimlemek olduğu için araştırmada tarama modelinin kullanılması uygun bulunmuştur. Örneklem Çalışma evreni, ulaşabilen evrendir. Araştırmacının ya doğrudan gözleyerek yâda ondan seçilmiş bir örnek küme üzerinde yapılan gözlemlerden yararlanarak, hakkında görüş bildireceği evrendir (Karasar, 2005:110). Çalışma evreni 2007/2008 eğitim-öğretim yılında, İstanbul ili Avrupa yakası Beşiktaş, Kâğıthane, Sarıyer, Şişli ilçelerindeki özel ve devlet ilköğretim okulları çalışan öğretmenlerle sınırlı tutulmuştur. Çalışma evreni Tablo 1’de sunulmuştur. Araştırmanın örneklemi; ulaşım, maliyet, kontrol (=denetim) zorunlulukları nedeniyle ve örneklemenin temel kuralı olan yansızlık (Karasar, 2005:111-112) gereği olarak, çalışma evreninden tesadüfî olarak, oransız küme örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Bu araştırmanın örneklemi oluşturan 200 öğretmenin demograk özelliklerine ilişkin dağılımlar Tablo 1’de sunulmuştur.  48 Tablo 1. Örneklem Grubunu Oluşturan Öğretmenlerin Demograk Özelliklerine İlişin Frekans ve Yüzde Değerleri Gruplarf% Cinsiyet Erkek7738,5Kadın12361,5 Okul türü Özel3718,5Devlet16381,5 Yaş 30 yas ve altı7638,031- 40 yasları ve altı7939,541- 50 yasları ve altı3517,551 yas ve üzeri105,0 Branş Sınıf öğretmeni 8341,5Şube öğretmeni 10753,5Reh ve Psik.Dan.105,0 Eğitim Düzeyi Diğerleri147,0Eğitim fakültesi11959,5Fen edebiyat fakültesi4522,5Lisan üstü ve doktora2211,0 Kıdem 6 yıl ve öncesi7839,07- 12 yılları ve arası5728,513-18 yılları ve arası3316,519-24 yılları ve arası147,025 yıl ve sonrası189,0 Alınan ödül sayı Hiç ödül almayan8241,01-3 arası9447,04-6 arası136,57 ve üzeri115,5 Değiştirilen okul sayısı 1-3 arası12763,54-6 arası5125,57 ve daha fazlası2211,0 Verilerin Toplama Araçları Araştırmada veri toplamak üzere Aytaç (2000b) tarafından geliştirilen 77 maddelik “Okul merkezli yönetim” adlı ölçme aracından yararlanılmıştır. Ölçme aracında dört bölüm bulunmaktadır. I. Bölümde kişisel bilgilere ilişkin maddeler, (7 madde)II. Bölümde, okulun misyon, vizyon ve temel değerler boyutların ilişkin maddeler, (13 madde)III. Bölümde, okul merkezli yönetimin alt boyutlarına ilişkin maddeler (47 madde)IV. Bölümde ise, okul merkezli yönetim modelinin geliştirilmesine yönelik maddeler (10 madde) yer almaktadır.  49Ölçme aracında yer alan boyutlar ise şunlardır: 1. Okulun vizyon ve misyon; 2.Okulun temel değerler; 3.Genel hizmetler; 4.İş gören hizmetler; 5.Öğrenci hizmetleri; 6.Bütçe; 7.Eğitim programları; 8.Okul liderliği; 9.Öğretmen; 10.Okul–çevre; 11.Denetim boyutu; 12. OMY modelinin geliştirilmesi Ölçme aracı hazırlama aşamasında birinci aşaması ilgili literatür taranmış ikinci aşamada anket boyutları belirlenmiş ve boyutlara uygun maddeler geliştirilerek 100 maddelik anket havuzu oluşturulmuş. Anketin içerik kapsam geçerliliğini sağlamak üzere alan uzmanlarının, merkez ve yerel teşkilat yöneticilerinin ve öğretmen görüşleri alınmış, taslak anket formu 78 madde indirilmiştir. Araştırma evreninin içinde, örneklem dışında seçilen  bir gruba ön uygulama yapılmıştır. Dağıtılan yüz anketin 4 müdür 13 müdür yardımsısı 71 öğretmenin anketleri değerlendirilmeye alınmıştır. Ön uygulama ile birey sayısının geçerlilik ve güvenirli çalışmasını gerçekleştirmek için yeterli olduğu kabul edilmiştir.Anketin yapı geçerliliği sağlamak üzere daha önceden belirlenen boyutlar dikkate alınmadan faktör analizi yapılmış önceden belirlen boyutların tek boyutlu olduğunu olmadığını sınamak üzere faktöre analizi yapılarak maddenin ilgili boyutu temsil etme düzeyi belirlenmiş  boyutlara ilişkin faktör yükü, madde toplam kolerasyonu, cranbach alpha katsayısı, toplam varyansı açıklayabilme oranı (%) belirmiştir. Faktör yükü .30 ve aşağı olan maddedeler anketten çıkarılmıştır. Anketin alt boyutlarına ilişkin iç tutarlılık katsayısı, cronbach alpha değerleri .70 ve .92 arasında değişmektedir. Boyutlar itibariyle madde toplam kolerasyon sayısı r=.24 ve r=.83 arasında değişmektedir ve toplam varyansı açıklama oranları .45 ile .71 arasında değişmektedir (Aytaç 2000b: 125-127). Okul merkezli yönetimin alt boyutlarına iliksin sorular ‘’Hiç’’, ‘’Az’’, ‘’Orta’’, ‘’Çok’’,‘’Tamamen’’ olmak üzere 5’li Likert tipi derecelendirme ile ifade edilmiştir. Çözülme için ilgili seçenekler aynı sırayla 1’den 5’e kadar  puanlandırılmıştır (Aytaç 2000b).Hazırlanan batarya, 2007/2008 eğitim-öğretim yılı II. dönem sonunda İstanbul’un çeşitli ilçelerinde görev yapan öğretmenlere uygulanmıştır. Araştırmaya katılan öğretmenlere özel bilgiler yazılmasının istenmediği ve verilerin toplu değerlendirileceği bilgisi verilmiştir. Örneklemi oluşturan okullara bırakılan toplam anket sayısı 330, geriye dönen toplam anket sayısı ise 202’dir. Bunların içerisinden eksik işaretleme ve her bir maddeye aynı katılma derecesinin işaretlendiği gözlenen anketlerin iki tanesi değerlendirmeye dâhil edilmemiştir. Değerlendirmede alınan anket sayısı 200’dür. Verilerin çözümlenmesi Sosyal bilimlerde, psikolojide ve eğitimde araştırmalarında Likert tipi derecelemeli ölçekler kullanılarak ölçülen tutum, kaygı, ilgi değişkenlerin gerçekte sıralama ölçeğine girmekle beraber araştırmacılar tarafından daha güçlü istatistiksel testler kullanılmak amacıyla aralıklı ölçek olarak kabul edildiği görülmektedir (Büyüköztürk 2007:4).1. Grup büyüklüğünün 50’den küçük olması durumunda Shapiro-Wilks, büyük olması durumunda Kolmogorov -Smirnov (K-S) testi, puanların normalliğe uygunluğunu incelemede kullanılan iki testtir (Büyüköztürk 2007:42). Verilerin analizde önce grubun yada alt grupların ilgili değişkene göre normallik testi K-S ve S-W yapıldıktan sonra ilgili
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks