ΤΟ ΝΕΡΟ.pdf

Description
4 w w w. p e m t o u s i a . c o m Τεύχος Νερό 1 Σεπτεμβρίου 2012 Αλέξανδρος Ποχίλκο Πολιτισμός / Ζωγραφική & Εικαστικές Τέχνες / Έλενα Παπασταύρου Η σημασία του νερού για τον

Please download to get full document.

View again

of 30
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Documents

Publish on:

Views: 0 | Pages: 30

Extension: PDF | Download: 0

Share
Transcript
  1 Σεπτεμβρίου 2012 www.pemtousia.com 4 Τεύχος Αλέξανδρος Ποχίλκο   Η σημασία του νερού για τον Χριστιανισμό Περιβάλλον – Οικολογία Το νερό είναι άφθονο, αλλά είναι και πόσιμο; Θεμιστοκλής Λέκκας, Πρόεδρος Δ.Σ. της ΕΥΔΑΠ Το νερό: η σημασία του και η διαχείρισή του Περιβάλλον – Οικολογία Η Ευρώπη πρέπει να χρησιμοποιεί το νερό πιο αποτελεσματικά Πολιτισμός / Ζωγραφική & Εικαστικές Τέχνες / Έλενα Παπασταύρου Ο συμβολισμός του Νερού στη Χριστιανική Εικονογραφία Θρησκεία / Θεολογία / Κωνσταντίνος Δ. Μενιδιάτης Το ύδωρ στην Παλαιά Διαθήκη Περιβάλλον – Οικολογία Πιο όξινοι γίνονται οι ωκεανοί Νερό  Τεύχος 4 Νερό 1 Σεπτεμβρίου 2012 091214162403 Θρησκεία / Θρησκευτική ζωή / Αλέξανδρος Ποχίλκο Η σημασία του νερού για τον Χριστιανισμό http://www.pemptousia.gr/?p=20152 Επιστήμες / Περιβάλλον - Οικολογία Το νερό είναι άφθονο, αλλά είναι και πόσιμο; http://www.pemptousia.gr/?p=20152 Επιστήμες / Περιβάλλον - ΟικολογίαΘεμιστοκλής Λέκκας, Πρόεδρος Δ.Σ. της ΕΥΔΑΠ Το νερό: η σημασία του και η διαχείρισή του http://www.pemptousia.gr/?p=20152 Επιστήμες / Περιβάλλον - Οικολογία  Η Ευρώπη πρέπει να χρησιμοποιεί το νερό πιο αποτελεσματικά http://www.pemptousia.gr/?p=20152 Πολιτισμός / Ζωγραφική & Εικαστικές Τέχνες /  Έλενα Παπασταύρου O συμβολισμός του Νερού στη Χριστιανική Εικονογραφία http://www.pemptousia.gr/?p=21116 Θρησκεία / Θεολογία / Κωνσταντίνος Δ. Μενιδιάτης Το ύδωρ στην Παλαιά Διαθήκη http://www.pemptousia.gr/?p=12728 Επιστήμες / Περιβάλλον - Οικολογία Πιο όξινοι γίνονται οι ωκεανοί http://www.pemptousia.gr/?p=21879 www.pemptousia.gr27    Tεύχος 04 / Νερό / 1 Σεπτεμβρίου 2012  www.pemptousia.gr Σελίδα 4 Θρησκεία / Θρησκευτική ζωή / Αλέξανδρος Ποχίλκο Η σημασία του νερού για τον Χριστιανισμό Θρησκεία / Θρησκευτική ζωή / Αλέξανδρος Ποχίλκο   Εδώ και χιλιετίες το νερό είναι από τα κυρι-ότερα θρησκευτικά σύμβολα. Αυτό ισχύει ασφαλώς στην Ορθόδοξη παράδοση όπου έχει ρόλο σε λει-τουργικά μυστήρια, από το βάπτισμα και την θεία Ευχαριστία μέχρι και τη τελετή του αγιασμού. Γιατί άραγε έχει το νερό μια τόσο ουσιαστική θέση στην θρησκευτική ζωή των Χριστιανών; Στην προσπάθειά μας να απαντήσουμε σ’αυτήν την ερώτηση, ας κοιτά-ξουμε την Βιβλική ιστορία και τη Χριστιανική παρά-δοση, ιδιαιτέρως την ακολουθία των Θεοφανείων.  Το ύδωρ ως σύμβολο ζωής και κάθαρσης έχει ιδιαίτερη σημασία στην Παλαιά Διαθήκη. Δημιουργήθη-κε την πρώτη μέρα (Γεν. 1-2, 6-8). Το Πνεύμα Θεού επεφέρετο επάνω του ύδατος (Γεν. 1, 2). Η γη στερεώ-θηκε επί των υδάτων (Γεν. 1, 6-7· 9-10). Ο Θεός διέτα-ξε το ύδωρ να εξαγάγει πληθώρα ψυχών ζωσών (Γεν. 1, 20-21). Με κάποιον τρόπο, το στοιχείο είναι κοντά στον Θεό (Ψαλμ. 17· 28, 3· 76, 17, 20· 103, 3·148, 4). Ο Θεός παρομοιάζεται με τον υετό (Ωσηέ 6, 3). Το νερό φέρνει ζωή (πρβλ. Εξ. 15, 23-35· Ψαλμ.1, 3· 22, 2· 41, 2· 64, 10· 77, 20· Ησαΐας 35, 6-7· 58, 11) και ευφροσύνη (Ψαλμ. 45, 5). Έχει μεγάλη δύναμη προς κάθαρση και μπορεί να εξαφανίσει το κακό και τους εχθρούς, όπως στις ιστορίες του κατακλυσμού και της φυγής από την Αίγυπτο (Γεν. 3, 1-15· Εξ. 14, 1-15, 21). Σύμφωνα με το Νόμο της Παλαιάς Διαθήκης, ξεπλένει την ακαθαρσία, (Λευ. 11, 32· 13, 58· 14, 8-9· 15-17· 22, 6· πρβλ. Ησαΐας 1, 16) και χρησιμοποιείται στις θυσίες (Λευ. 1, 9, 13· Βασ. Α´ 18, 30-39), στο πλαίσιο των οποίων αναφέρεται ως ύδωρ το ζων (Λευ. 14· Αρ. 5, 19). Έχει θεραπευτικές ιδι-ότητες, όπως φαίνεται από τις ιστορίες του Ναιμάν του Σύρου, ο οποίος καθαρίστηκε από την λέπρα στα ύδατα του Ιορδάνη ποταμού (Βας. Δ´ 5, 1-14), καθώς και από τα ετήσια θαύματα στη Βηθεσδά στα Ιεροσόλυμα (Ιω. 5, 1-4). Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος χρησιμοποιούσε τα ύδατα του Ιορδάνη για να πλύνει τις αμαρτίες του λαού, κάτι που θυμίζει χαρακτηριστική πρακτική των Εβραίων (Ματθ. 3, 1-6· Μαρκ. 1, 4-5· Λουκ. 3, 2-16· Ιω. 1, 26-33). Και ο Χριστός ο Ίδιος ήλθε να βαπτιστεί (Ματθ. 3, 16· Μαρκ. 1, 10). Από την άλλη πλευρά, όμως, το νερό είναι και το περιβάλλον των δρακόντων (Ψαλμ. 73, 13-14· Ψαλμ. 103, 26· Ιωβ 41, 25). Όπως καταλαβαίνουμε, στην Παλαιά Διαθήκη ήταν ευρύτατα διαδεδομένη η πεποίθηση ότι το ύδωρ είναι στοιχείο μυστικά δυνατό, που, επειδή συνδέεται με κάποιον τρόπο με το Θεό, μπορεί να καθαρίσει αμαρτίες, να πλύνει την εσωτερική και εξωτερική ακα- Θωμάς Καλέμης: «Eξ ύδατος γένεση», ακρυλικό 1,70 x 1,20 μ.    Tεύχος 04 / Νερό / 1 Σεπτεμβρίου 2012  www.pemptousia.gr Σελίδα 5 Η σημασία του νερού για τον Χριστιανισμό «ὅτι τὸ μυστήριον τῶν σωζομένων ἀνθρώπων ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ γέγονεν. ὁ δίκαιος γὰρ Νῶε μετὰ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων ἐπὶ τοῦ κατακλυσμοῦ, τοῦτ’ ἔστι τῆς τε γυναικὸς τῆς αὐτοῦ καὶ τῶν τριῶν τέκνων αὐτῶν καὶ τῶν γυναικῶν τῶν υἱῶν αὐτοῦ, οἵτινες ἀριθμῷ ὄντες ὀκτώ, σύμβολον εἶχον τῆς ἀριθμῷ μὲν ὀγδόης ἡμέρας, ἐν ᾗ ἐφάνη ὁ Χριστὸς ἡμῶν ἀπὸ νεκρῶν ἀναστάς, δυνάμει δ’ ἀεὶ πρώτης ὑπαρχούσης. ὁ γὰρ Χριστός, πρωτότοκος πάσης κτίσεως ὤν, καὶ ἀρχὴ πάλιν ἄλλου γένους γέγονε, τοῦ ἀναγεννηθέντος ὑπ’ αὐτοῦ δι’ ὕδατος καὶ πίστεως καὶ ξύλου, τοῦ τὸ μυστήριον τοῦ σταυροῦ ἔχοντος, ὃν τρόπον καὶ ὁ Νῶε ἐν ξύλῳ διεσώθη ἐποχούμενος τοῖς ὕδασι μετὰ τῶν ἰδίων... δι’ ὕδατος καὶ πίστεως καὶ ξύλου οἱ προπαρασκευαζόμενοι καὶ μετανοοῦντες ἐφ’ οἷς ἥμαρτον ἐκφεύξονται τὴν μέλλουσαν ἐπέρχεσθαι τοῦ θεοῦ κρίσιν». (Προς Τρύφωνα διάλογος CXXXVIII, 1-2). Η εικόνα του Χριστού ως νέου Νώε έγινε όλο και πιο δημοφιλής στο πλαίσιο των Θεοφανείων, όπως αυτή της περιστεράς που αναγγέλλει το τέλος του κα-τακλυσμού και συνδέεται με το Άγιο Πνεύμα. Αυτές οι εικόνες αποκαλύπτουν μια διδαχή για την Αγία Τριά-δα, αλλά η παραδοσιακή εξήγηση στη θεία λειτουργία εστιάζεται πρωτίστως στην αντίθεση μεταξύ των δύο βαπτισμάτων: ο κατακλυσμός καθάρισε μεν τις αμαρτί-ες, αλλά κατέστρεψε τον ζώντα κόσμο· το βάπτισμα των Χριστιανών επίσης καθαρίζει αμαρτίες, αλλά μεταδίδει καινούργια ζωή και ανυψώνει τον κόσμο στους ουρα-νούς. Ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός σαφώς ανα-γνωρίζει τον κατακλυσμό ως το πρώτο βάπτισμα που έσβησε τις αμαρτίες: «Ἐπὶ Νῶε δι᾿ ὕδατος ὁ Θεὸς τὴν κοσμικὴν ἁμαρτίαν κατέκλυσε» (Ἔκδοσις ἀκριβὴς τῆς ὀρθοδόξου πίστεως 82). Στο τρίτο τροπάριο της ζ´ ωδής του κανόνα του στα Θεοφάνεια γράφει για τον κατακλυσμό και για το βάπτισμα του Χριστού. Για το δεύτερο λέει: «Νῦν δὲ κλύσαντα Χριστὲ τὴν ἁμαρτίαν, δι᾿ εὐπάθειαν, καὶ βροτῶν σωτηρίαν». Για τη σωτηρία μας ξέπλυνε την αμαρτία με νερό. Ο Δαμασκηνός χρησιμοποιεί τα λόγια αυτά, όχι για να εισχωρήσει πιο βαθιά στο μυστήριο, αλλά να τονίσει την πληρότητα της ανθρώπινης φύσης του Χριστού. Άλλο ένα πρότυπο του βαπτίσματος βρίσκεται στην Έξοδο. Ο Απόστολος Παύλος ήταν ο πρώτος που ταύτι-ζε την ιστορία της φυγής από την Αίγυπτο με το βάπτι-σμα: «οἱ πατέρες ἡμῶν πάντες ὑπὸ τὴν νεφέλην ἦσαν, καὶ πάντες διὰ τῆς θαλάσσης διῆλθον, καὶ πάντες εἰς τὸν Μωϋσῆν ἐβαπτίσαντο ἐν τῇ νεφέλῃ καὶ ἐν τῇ θαλάσσῃ… Ταῦτα δὲ τύποι ἡμῶν ἐγενήθησαν» (Ι Κορ. 10, 1-2, 6). θαρσία και να ανανεώσει το ανθρώπινο σώμα. Μπορεί ακόμα να υποστηριχθεί οτι το νερό έχει θεωρηθεί ως ο θρησκευτικός συμβολισμός της ζωής. Στην Καινή Διαθήκη, ο ρόλος του νερού φαί-νεται να είναι πιο ουσιαστικός και ακόμη περισσότε-ρο συμβολικός. Ο Χριστός μεταβάλλει το ύδωρ σε οίνο στην Κανά (Ιω. 2, 1-11), λέγοντας ότι αποτελεί μέσο πνευματικής αναγέννησης στην βασιλεία των ουρανών (Ιω. 3, 5). Ο Χριστός δίδει το ύδωρ το ζων, την πηγή αιω-νίου ζωής, όπως προφήτευσε ο Ιερεμίας (2, 13). Ήλθε δι’ ύδατος, αίματος και Πνεύματος, ως μάρτυρας του ενός Θεού (1 Ιω. 5, 6-8). Εντέλλεται το βάπτισμα σε νερό στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύμα-τος (Ματθ. 28, 19· Πράξ. 8, 38). Μιλώντας για το βάπτισμα, ο Απόστολος Παύ-λος δηλώνει πως, στο ύδωρ θαβόμαστε εκουσίως μαζί με τις αμαρτίες μας, εικονίζοντας το θάνατο του Χρι-στού:«συνετάφημεν οὖν αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος εἰς τὸν θάνατον, ἵνα ὥσπερ ἠγέρθη Χριστὸς ἐκ νεκρῶν διὰ τῆς δόξης τοῦ πατρός, οὕτω καὶ ἡμεῖς ἐν καινότητι ζωῆς περιπατήσωμεν» (Ρωμ. 6, 4). «ἐν ᾧ καὶ περιετμήθητε περιτομῇ ἀχειροποιήτῳ ἐν τῇ ἀπεκδύσει τοῦ σώματος τῶν ἁμαρτιῶν τῆς σαρκός, ἐν τῇ περιτομῇ τοῦ Χριστοῦ, συνταφέντες αὐτῷ ἐν τῷ βαπτίσματι, ἐν ᾧ καὶ συνηγέρθητε διὰ τῆς πίστεως τῆς ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν ἐκ τῶν νεκρῶν». (Κολ. 2, 12). Το βάπτισμα σε νερό συνδέεται με το Άγιο Πνεύμα, το Θείο Πρόσωπο που κατορθώνει την αναγέν-νηση (Ιω. 3, 5-6· Πράξ. 8, 39· πρβλ. Πράξ. 1-2). Απ’αυτά βλέπουμε τον τρόπο με τον οποίο η Καινή Διαθήκη ενσωματώνει την πίστη της Παλαιάς. Εδώ, ο ρόλος του ύδατος φαίνεται να είναι Χριστοκε-ντρικός και ρητώς συνδέεται με την παρουσία του Αγίου Πνεύματος. Το στοιχείο έχει γίνει το σύμβολο της πνευ-ματικής χάριτος. Επιπλέον, η έννοια του ύδατος στην Παλαιά Δι-αθήκη αποτελεί τύπο του μυστηρίου του βαπτίσματος. Αυτή η έννοια του ύδατος έχει αναπτυχθεί ποικιλοτρό-πως στην Χριστιανική παράδοση. Ας κοιτάξουμε μερι-κές πτυχές. Η ιστορία του κατακλυσμού είναι δημοφιλές πρότυπο του βαπτίσματος. Οι καταβολές του καταφαί-νονται στην Α´ Καθολική Επιστολή Πέτρου, 3, 20-21, όπου ο κατακλυσμός εκλαμβάνεται ως βάπτισμα. Οι λίγοι που σώθηκαν στην κιβωτό απετέλεσαν τύπο της Εκκλησίας των Χριστιανών, οι οποίοι σώθηκαν με την ανάσταση του Κυρίου. Στη διαμάχη του με τον Τρύφω-να, ο Ιουστίνος Μάρτυς δίνει πιο βαθιά εξήγηση:
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks