BİR ÖĞRETMEN: FRANK LLOYD WRIGHT, BİR ÖĞRENCİ: DANYAL TEVFİK ÇİPER, BİR DERS: ODANIN ÇÖZÜLMESİ VE KUTUDAN KURTULUŞ!

Description
BİR ÖĞRETMEN: FRANK LLOYD WRIGHT, BİR ÖĞRENCİ: DANYAL TEVFİK ÇİPER, BİR DERS: ODANIN ÇÖZÜLMESİ VE KUTUDAN KURTULUŞ!

Please download to get full document.

View again

of 12
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Abnormal Psychology

Publish on:

Views: 2 | Pages: 12

Extension: PDF | Download: 0

Share
Tags
Transcript
  12 Tavizsiz Bir Modernist Mimar: DANYAL TEVFİK ÇİPER kutu nun yok edilmesi mücadelesinden çıkardığı organik mimarlığın ilkeleri ve elemanları. Bu amaçla, Danyal Tevk Çiper’in mimarlığı üzerine yapacağım çözümlemeyi evin en küçük biriminden, oda  ölçeğinden başlayıp, mimarın konut projeleri ile bitireceğim. Oda ölçeğindeki çözümleme, Çiper’in mimarlık yaklaşımının genel çerçevesini çizip tasarım araç ve eylemlerini açığa çıkartırken, konut projeleri bu çerçevenin örnekleri olarak ele alınacak.Hiç beraber çalışmadığı halde “patronum” 4  diyecek kadar benimsediği Wright’ın öncelikle derslerine, yazılı metinlerine odaklanmamın ana sebebi, Wright’ın yapıları ile Çiper’in yapıları arasında kurulabilecek şekilsel benzerliklerin getirebileceği indirgemeci tutuma girmemek ve arka plandaki zihinsel süreçleri gözardı etmemektir. Wright’ın kirlerinin ve kavramlarının Çiper’in mimarlığında nasıl görselleştiği ve uygulandığı üzerine bir çalışma, bu kir ve kavramların nasıl dönüştüğü veya dönüşmediği hakkında da bir bilgi verecektir. “ ODA”NIN – “KUTU”NUN ELEŞTİRİSİ Öğrenci   Danyal Tevk Çiper mimarlığına, öğretmen Frank Lloyd Wright’tan neleri, nasıl taşıdı ve tercüme etti? Bu soruyu daha önce de belirttiğim gibi Wright’ın, öncelikle mimar adaylarına ve genç mimarlara seslenen, mimarlığın nasıl olması gerektiği ile ilgili derslerinde sunduğu kirleri çerçevesinde araştıracağım. Özellikle, 1908 ve 1952 yılları arasında  Architectural Record   dergisinde “Mimarlık Uğruna” ( In The Cause of Architecture ) üst başlığı ile yayımladığı organik mimarlık üzerine bir dizi dersi; 5 1930’da Mart 1962 tarihli ilk bakışta bir “gemiyi” çağrıştıran eskiz, Danyal Tevk Çiper’in hayal ettiği mimarlığı imgeler.  ( Resim 1 ) Bu imgenin hangi işlevi içerdiği öncelikli bir konu değildir; asıl önemli olan, daha sonraki çalışmalarında da gözlediğimiz, mimarın   biçime yansıyan düşüncelerine (ve) eylemlerine dair söyledikleridir. Eskiz Çiper’in, binanın arazisinden doğmuş gibi görünmesi, doğayla ilişkilenmesi, içeriden dış peyzaja uzanan ve kendini dışarıda ifade eden iç mekânlar, büyük cesur konsollar, geniş balkonlar ve teraslar, kaybolan köşeler ve dairesel yüzeyler, yatay bantlar gibi mimari kararlarını resmeder.Frank Lloyd Wright ustadan başka bir mimar sevmedim hayatım boyunca... Frank Lloyd Wright ve Organik Mimari benim için çok gerçekçi ve anlayışıma uygun. Tabii ki asla kopya değil, zaten söz konusu olamaz, bağırır, sırıtır. 1 Bu araştırmanın amacı, öncelikle Danyal Tevk Çiper’in mimarlığını çözümlemek ve tartışmaktır. Bunu, Çiper’in mimarlığında “patronu”, ustası, rol modeli olarak gördüğü Frank Lloyd Wright’ın organik mimarlığının izlerini arayarak yapacağım. 2  Mimarlık çevrelerinde Wright’ın çok etkisinde kaldığı için eleştirildiğini, aslında etkisinde kalacak kadar beğendiği birisinin olmasından büyük bir mutluluk duyduğunu söyleyen Çiper, 3  Wright’ın mimarlığını kendisine temel oluşturacak, onu mimarlık alanında gelişmeye götürecek bir yol olarak izler. Bu yazımda hiç şüphesiz, iki mimarın binaları ve/veya projeleri arasındaki şekilsel bir benzerlik arayışına girmeyeceğim. Çiper’in mimarlığında Wright’ın mimarlığının izlerini takip etme işini, öncelikle Wright’ın genç mimarlar ve mimar adayları için verdiği dersler ve ders niteliğinde ele aldığı yazıları üzerinden yapacağım. Gerçekte, Wright hiçbir zaman Çiper’in öğretmeni, Çiper’de onun öğrencisi olmamış ve Wright “ Oda nın Çözülmesi ve Kutu dan Kurtuluş!” başlıklı bir ders vermemiştir. Bu anlamda, yazının başlığında öğretmen  Frank Lloyd Wright ve öğrenci    Danyal Tevk Çiper metaforunu   bilinçli bir şekilde kullandım. Wright’ın Taliesin’deki okuluna kabul edildiği halde onun ölümü sebebiyle gidemeyen Çiper’i, öğretmeninin, ustasının derslerinde sunduğu ve yazının girişinde bahsettiğim mimarlığa yaklaşımını özetleyen eskizi ile örtüşen kirleri çerçevesinden izleyeceğim. Burada, öğretmenin öğrencisine aktardığı ders  ise, Wright’ın oda nın çözülmesi ve BİR ÖĞRETMEN: FRANK LLOYD WRIGHT, BİR ÖĞRENCİ: DANYAL TEVFİK ÇİPER, BİR DERS: ODA NIN ÇÖZÜLMESİ VE KUTUDAN   KURTULUŞ! BERİN F. GÜR  13 Tavizsiz Bir Modernist Mimar: DANYAL TEVFİK ÇİPER etkilerle üretilmiş bu “kutu-odanın” 13  eleştirisini sert bir dille yapar ve onu “düzeltmeyi” 14  hedeer. İşte bu kutu-oda eleştirisi ve “kutudan kurtulma” arayışları Çiper’i Wright ile buluşturan noktadır. Ankara’daki Özkanlar Apartmanı için “Organik mimarlık çerçevesinde kutunun dışına adım attığım ilk çalışmamdır” 15  diyen Çiper, aslında, mimarlık pratiğinin başından beri hep bu çaba içinde olmuştur. Wright için “oda” neden önemlidir? Mevcut olan “kutu” olma durumundan kurtarıp dönüştürerek yeniden kavramsallaştırdığı  “oda”,   organik mimarlığın çerçevesini kurarken ve ilkelerini belirlerken Wright için en temel araç   olmuştur. Bir odanın eleştirisinden organik mimarlığın ilkeleri ve kirlerine doğru giden bu süreci, Wright’ın derslerinden kolaylıkla izleyebiliriz.  Architectural Record   dergisinde yayımladığı serinin ilk yazısında (Mart 1908), organik mimarlığın ilkelerini örtük biçimde yaptığı geleneksel odanın eleştirisi üzerine temellendirir. 16  1930’da “Karton Ev”, 1931’de “Fikirlerin Dünyasında” ve “Mimarlıktaki Genç  Adama” başlıklarıyla verdiği derslerinde kutunun, dolayısıyla aslında “kutu evin” eleştirisini yapar ve kutudan kurtulmanın çözümlerini, “organik bir evin” nasıl olması gerektiği üzerine kirlerini sunar. Mayıs 1952’de  Architectural Record   dergisinde yayımladığı “Organik Mimarlık Modern Mimarlığa Bakıyor” ( Organic Architecture Looks at Modern  Architecture ) 17  başlıklı makalesinde, “modern mimarlığın ürettiği kutuların” eleştirisini yaparak organik mimarlık ile ilgili görüş ve kirlerini derinlemesine tartışıp berraklaştırır. Wright’ın yazılarında “oda” çok yüklü bir kavramdır. Odayı nasıl kavramsallaştırdığı organik mimarlığın çerçevesini kurarken, kutu olarak tasarlanan odanın eleştirisi ise ilkelerini belirler. Yazılarında oda, dışı üreten “iç mekândır”; duvar, tavan, zemin-döşemesinin birbiriyle bütünleşmesidir; duvarın kendisidir; kendisini dışarıda çevrelenmiş (kuşatılmış) mekân olarak okutan bir “motiftir.” Kısacası oda, mimarlığın bütününü temsil eder. Bu anlamda Wright, mimarlığa oda ölçeğinden bakarak kendi mimarlık anlayışını geliştirir. Evin en temel bileşeni olan odanın çözümlemesinden, evin bütününün nasıl kurgulanması gerektiği Princeton’da “Karton Ev” ( The Cardboard House ), 1931’de ise Şikago Sanat Enstitüsü’nde “Fikirlerin Dünyasında” ( In the Realm of Ideas ) ve “Mimarlıktaki Genç Adama” ( To the Young Man in Architecture ) başlıklarıyla verdiği dersleri, 6  Wright’ın düşünsel sürecini anlamak ve Çiper’in mimarlığında öğretmeninin izlerini takip etmek için başvurduğum temel kaynaklar olacak. Türkiye mimarlığı ve kendi mimarlık pratiği hakkındaki görüşlerini farklı tarihlerde, farklı ortamlarda yapmış olduğu söyleşilerinden öğrenebildiğimiz Çiper’in konuşmalarının arka planında Wright’ın sesini duyarız. Onun kirlerini benimseyip içinde bulunduğu koşullara göre yorumlayan ve yeniden seslendiren bir Çiper vardır bu konuşmalarda. Bir söyleşisinde “gerçekçi mimarlık” olarak tanımladığı yaklaşımını açıklarken, “Pencerenin önünde ayna kaplı, duvarın önünde ayna kaplı, bu gerçekçilik olamaz. Bina yalan söylememeli... Malzeme kullanımında da bu böyledir” 7  diyen Çiper, Wright’ın “Malzeme Kullanımında Dürüstlük” 8  derslerini kendi uygulamalarına yansıtmıştır. Selda Başbuğoğlu ile yaptığı söyleşide ise “stili mimarın karakterinin bir sonucu” 9  olarak tanımlayan Çiper, Wright’ın stili, mimarın düşünsel sürecinin başka bir deyişle “karakterinin” doğal bir sonucu; her organik oluşumun doğasına özgü içeriden gelişen bir “kalite” olarak tanımladığı derslerini çok iyi benimsemiş görünür. 10  Öyle ki Çiper “Bir mimarın karakteri elbette binalarına yansıyacaktır... Mimarın kendi yönünde kendi karakteri ile birleşmiş bir yolu vardır. Eğer bu stilse zaten vardır, peşine düşmeye gerek yok” der. 11  “Organik mimarlığın karakterine çok uyduğunu” 12  belirten Çiper için izlemesi gereken yol, Wright’ın derslerinde çok net biçimde çizilmiştir. Dolayısıyla, bu derslerin odağında Çiper’in mimarlığında da izlerini takip ettiğimiz, onu etkileyen ne var? Bu soruya verilecek cevabın en temelinde, Wright’ın “geleneksel oda” için yaptığı eleştiri yer alır. Wright’a göre geleneksel oda bir “kutudur”. Wright, dört köşeden birleşen duvarın içine hapsolmuş ve dışarıdan gelen Resim 1.  Danyal Tevk Çiper’in Mart 1962 tarihli eskizi  14 Tavizsiz Bir Modernist Mimar: DANYAL TEVFİK ÇİPER Wright, tek eleman varken neden iki eleman kullanalım diyerek “kolon ve kirişi kaldırıp tek bir elemanla mimarlığın yapılması gerektiğini savunur.” 24  Burada tek eleman duvar, zemin ve tavan döşemeleridir. Sürekliliği sağlayacak şekilde duvar, zemin ve tavanın birbirine kaynaştırılıp bütünleştirilerek tek bir eleman olarak ele alınması gerektiğini söyler: Duvar, aynı zamanda bir döşeme olarak da davranır (zemin veya tavan döşemesi). Aslında duvar, zemin ve tavan döşemeleri ve çatı birer yüzeydir  . Bu anlamda Wright için odayı, başka bir deyişle, organik mimarlığın mekânını ve formunu oluşturan en temel eleman yüzeydir  .   Mekânı ve formu kuran temel eleman olarak yüzeyi belirledikten sonra yüzeylerin nasıl ilişkilendirileceğine dair ilkeleri gene kutudan kurtulma kararı üzerinden geliştirir. Bir yüzeyin diğer bir yüzeyle birleşme detayı, yani köşelerin ele alınış şekli, mimari formu nasıl algılayacağımızı belirler. Buna göre meselesine ulaşır. Bunu yapmak için önce odayı alt bileşenlerine ayrıştırır ve böylece organik mimarlığın elemanlarını  ( sözcüklerini  ) belirler; sonra bu elemanlar (sözcükler) arasında olması gereken ilişkileri yeniden tanımlayarak gramerini   kurgular. Çiper için “oda” ne ifade ediyor? Özkanlar Apartmanı ile ilgili olarak Çiper, “genel prensiplerde açık plan örneği bir yapıdır. Özellikle yaşama hacimlerinde mekânların kutudan kurtulduğunu söyleyebilirim” der. 18  Burada “kutu” ile ifade edilen mevcut apartmanlardaki odadır. Çiper “ilkel” bulduğu apartman tipolojisini, “bir mutfağı ve mutfağının bir balkonu olan (böylece mutfaktan artan malzemelerin yığılabileceği bir depo gibi kullanılabilen bir balkon), oturma, misar ve iki de yatak odası olan bir yapı tipleşmesi” 19  olarak tanımlar. Oda sayısı üzerinden tanımlanan, balkonu yaşam alanı olarak kullanılamayan tipleşmiş apartman dairelerini eleştirir. Ve içinde aslında oda ile ilgili kirlerinin gizlendiği şöyle bir öneri getirir: “Bu tipleşme yerine, ayrı metrekarelerde insanların ihtiyaçlarını karşılamayı düşünürsek insanların [...] yaşam tarzlarının planlara yansımasıyla farklı plan tipleri” 20  çıkarırız. Tipleşmeyi getiren odalaşma mantığı üzerine kurulu plan yerine, ihtiyaçlara göre belirlenmiş farklı büyüklüklerdeki kullanım   alanlarının  örgütlenmesi ile kurulmuş bir plan düzenini önerir. Wright’ın “eşyaları yerleştirin sonra çevresine duvar örün” 21  sözünü benimseyen Çiper için, bu kullanım alanları eşyalarla tanımlanır; duvarlar ise o alanları çevreler, onları kutulayıp hapsetmez  .Wright’ın geleneksel oda eleştirisi üzerine temellendirdiği mimarlık anlayışı ve devamında modern mimarlığın kutularına getirdiği eleştiri, Çiper’de mevcut apartman planındaki odalaşma eleştirisinde karşılığını bulur. ODANIN ÇÖZÜMLENMESİ: ORGANİK MİMARLIĞIN ELEMANLARI VE İLKELERİ Tekrar hatırlayacak olursak, Wright organik mimarlığın elemanlarını ve bu elemanların biraraya geliş ilkelerini, yani gramerini, geleneksel odayı çözümleyerek, odayı parçalarına ayrıştırıp onu sökerek   ve ayrıştırdığı bu mevcut elemanlara yeni anlam ve işlevler yükleyerek oluşturur. Odanın çözülmesi   süreci, Allen Brooks’un yazısında tartıştığı “köşelerin kaldırılması” 22  ile başlatılır. Odanın köşelerinin yok edilmesiyle iç mekânda duvarlar birleşme noktalarından kurtulur ve birbirinden özgürleşir  . ( Diyagram 1 ) Nereye gittiği ve dolayısıyla nerede bittiği görünmeyen bu duvarlar, dış peyzaja doğru uzanır; binayı yatay olarak içten dışarıya doğru genişletir. Köşelerin kalkmasıyla odayı oluşturan bütün mimari elemanlar, duvar   ile birlikte zemin-döşemesi   ve tavan  açığa çıkar. Wright’a göre ev “büyük bir odadır”, 23   çatı  ise geniş cömert saçaklarıyla bu odayı (evi) koruyan ana elemandır. Büyük odayı tasarlarken, açığa çıkardığı elemanları (duvarlar, zemin, tavan) yeniden ve fakat farklı biçimde ele alarak, yalınlığa ve parçalar ile bütün arasında entegrasyonu sağlayan organik birliğe ulaşmayı hedeer. Diyagram 1.  Frank Lloyd Wright’ın oda çözümlemesi. a: Köşelerin kalkması; b: serbest kalan duvarlar; c: işlevlerin entegrasyonu ve yeni mekânsal düzen. [Kaynak: H. Allen Brooks, 1981, “Wright and the Destruction of the Box,” Writings on Wright  , (ed.) Allen Brooks, The MIT Press, Cambridge, Massachusetts, s.184.]  15 Tavizsiz Bir Modernist Mimar: DANYAL TEVFİK ÇİPER Wright oda çözümlemesini, dışarıdan içeriye doğru şekillenen mimarlığa karşıt olarak, içeriden büyüyen bir mimarlık anlayışı ile yapar. Bu anlamda, “içerideki oda” (“ room   within ” 26 ) yeni bir kimlik kazanır ve kendini bir “motif” olarak dışarıda ifade eder. Odadan başlayarak gelişen bu içsel süreç, mimarlığa kendi karakterini dolayısıyla stilini verecektir. Wright’ın derslerinden tekrar Çiper’e dönecek olursak; Wright’ın “eşyaları yerleştirin sonra çevresine duvar örün” sözüne vurgu yapması, onun içeriden gelişen mimarlık anlayışının bir göstergesidir. Burada örtük biçimde ifade edilen, mevcut apartman odasına getirilen bir alternatif ve dolayısıyla odanın yeni tanımıdır: Oda, duvarların çevrelediği ve eşyalarla tanımlanan kullanım alanıdır. Koridor üzerinde dizilmiş bir seri oda düzenine tepkisel olarak benimsediği açık plan kurgusuna uygun bir şekilde, oda  artık kapalı bir kutu değil, sadece çevrelenmiş bir alan, yüzeydir  .Çiper, öğretmeninin izinden giderek, özellikle yaşama hacimlerinde mekânları kutudan kurtarmak için köşeleri kaldırır; duvarları ve döşemeyi özgür bırakır: Oda, bir kutudan  serbestçe dolaşılan, diğer alanlara akıcı şekilde bağlanan bir döşemeye  dönüşür. Bu anlamda, mekânı kuran ve formu üreten ana elemanlar olarak duvar  , döşeme  ve çatı  (ki o da bir döşemedir) yani yüzey   ön plana çıkar. Köşelerinden birleşen dört duvarın kapattığı ve tek bir alanın üretildiği kutu-odaya karşın, köşelerinden bağımsızlaşan duvarlar katlanarak   aynı mekân (oda) içinde farklı işlevsel alt alanları ve sabit mobilya nişlerini üretir. ( Diyagram 2 ) Böylece katlama  yoluyla, bir yüzey olan duvarın mekân üretme potansiyeli açığa çıkarılır. Çiper’de tek bir duvar bütün mekânı alt alanlarıyla birlikte kurgulayacak güce erişir. Bağımsızlaşan duvarlar, döşeme üzerinde mekânlara özellik kazandıran ve onları ayrıştıran birer gürdür  . Kesintiye uğramadan katlanarak devam eden duvarlar kullanım alanlarını çevreler  ; bu alanları asla sınırlamaz. Çiper, farklı kullanım alanlarını (döşemeleri) ilişkilendirirken, köşeleri yok ederek bu alanları birbirine kenetler. Bunun için, duvarları birbirine göre kaydırır   ve alanlar arasındaki mekânsal akışı sağlar. Bu şekilde yüzeyler (döşeme ve formu, kütlesel bir hacim veya yüzeylerden oluşmuş bir hacim olarak okuyabiliriz. Wright, kütlesel kutu etkisinden kurtulmak için, köşeleri iç mekânda yok ederek yüzeyleri birbirinden özgürleştirir. Dışarıda ise köşeleri ortadan kaldırmak imkânsız olduğundan köşeleri şeffaaştırır ve onları “görünmez” 25  yapar.Yüzeyler işlevsel alanları tanımlamak üzere sadece çevreler  ; onları hapsedip kendi içine kapatmaz. Bu anlamda duvar artık bildiğimiz masif duvar değildir; kullanım alanını çevreleyen bir paravan / perde görevini görür, bir döşemedir, odanın kendisidir. Yüzeyleri (duvarları) birbirine göre kaydırarak   konumlandırma yoluyla farklı işlevsel alanlar kesiştirilir ve birbirleriyle ilişkilendirilir. Böylece akıcı, birbirinin içine geçen mekânlar ve kesintisiz yüzeyler (döşemeler) üretmek mümkün olur. Wright’ın derslerinde oda, yapılan eleştiri ve çözümlemenin ışığında kapalı bir kutudan sürekli, kesintisiz bir yüzeye (döşemeye) dönüşür. Oda artık bir yüzeydir  : Hem kullanım alanlarını çevreleyen  hem de bu alanların çevrelendiği   bir yüzey (döşeme). Wright, ilkesel olarak odaları, kullanım alanlarını (yüzeyleri) ilişkilendirirken onları köşelerinden ve fakat bu köşeleri yok ederek birbirine kenetler. Bu şekilde, odaların mahremiyeti de korunarak, her odanın bir parçası diğer odanın da parçası olabilecek ve komşu odalar (yüzeyler) arasında kontrollü görsel ve ziksel bağlantı kurulabilecektir. Diyagram 2. Danyal Tevk Çiper mimarlığında köşelerinden kurtulan oda. (Yavuz Cengiz Evi’nden bir oda) [Yazar tarafından üretilmiştir. Çizen: Heves Beşeli] Diyagram 3.   Kesiştirilen  kullanım alanları, köşelerin kalkması  ve katlama  yoluyla alt-mekânlar üreten duvarlar. [Yazar tarafından üretilmiştir. Çizen: Heves Beşeli] Diyagram 4.   Kesiştirilen  kullanım alanları, köşelerin kalkması  ve katlama  yoluyla alt-mekânlar üreten duvarlar. (Özkanlar Apartmanı, 2. kat daire) [Yazar tarafından üretilmiştir. Çizen: Heves Beşeli]  16 Tavizsiz Bir Modernist Mimar: DANYAL TEVFİK ÇİPER Bir odanın çözümlemesinden başlayarak “organik eve” ve sonuç olarak organik mimarlığa gelinen bu düşünsel süreçte Wright, mimarlıkta “organik bütünlük” kavramına ulaşır. Bütünlük üçüncü boyutun, mekânda derinliğin garantisidir. Burada Wright, “üçüncü boyutu” yeni bir kavram olarak alışılagelenden farklı bir şekilde tartışır. 36  Ona göre üçüncü boyut kalınlık değildir, aksine “derinliktir”; mimarlığın, binanın bütünleşik yapısını, elemanları arasındaki organik birlik ve bütünlüğü, yani duvar ve döşemenin kaynaşmasını, duvarın döşeme, döşemenin duvar olmasını, doğadaki her varlık gibi kendi karakterine uygun bir şekilde içeriden büyüyen mimarlığı ifade eder. Sonuç olarak, mekânda derinliği sağlamak üzere kolon-kirişi kaldırır, duvar ve döşemeyi birbirine kaynaştırıp tek bir mimari elemanla (yani, yüzey) mekânları oluşturur. Yataylığı vurgulayacak şekilde cesur konsollarla döşemeyi yer yüzeyine paralel olarak uzatır. Döşeme üzerinde sürekliliği sağlamak için çok az bölücüyle kullanım alanlarını akıcı bir şekilde birbirine bağlar. Duvar kullanım alanlarını çevreleyen bir paravan, dolayısıyla da köşelerinden kurtulan oda (iç mekân) ise çevrelenmiş kullanım alanlarıdır.Bu dersler, Çiper’in konut mimarlığını tartışırken Wright’ın izini süreceğim kirlerini özetler. Böylelikle, Çiper’in odayı (iç mekânı), yani evin en temel öğesini nasıl ele aldığından başlayıp, sonrasında da konut çalışmalarına geçerek bütüne, başka bir anlamda içten dışa ulaşmış olacağım. Her ne kadar Çiper’in konut mimarlığına odaklansam da, “oda” üzerinden yaptığım tartışmalar onun mimarlığa yaklaşımının genel çerçevesini çizmektedir. DANYAL TEVFİK ÇİPER’İN KONUT MİMARLIĞI Çiper’in mekânı üreten ana elemanlarını tekrar hatırlayacak olursak: Duvar   ve döşeme , başka bir deyişle yüzeyler  . Kolon ve kiriş ikilisi yerine, duvar ve döşeme (zemin ve tavan) birbirine entegre edilip tek bir eleman gibi şekillendirilir. Bu yolla mekânda süreklilik ve derinlik yakalanır. Köşelerinden kurtulan ve özgürleşerek açığa çıkarılan duvarlar, binanın iç cephelerini oluşturur. Duvarı yüzey olarak katlama  yoluyla alt mekânlar ve sabit mobilya nişleri üretilir. Wright’ta olduğu gibi, Çiper’in duvar), bir yandan bağımsızlaşırken bir yandan da birbirine entegre edilerek hem yüzeyler hem de farklı işlevler (alt alanlar) arasında bir süreklilik ve akıcılık sağlanır. ( Diyagram 3 ve 4 )Wright’tan alt bileşenlerine ayrışmış olarak gelen oda, Çiper’in mimarlığında çelişkili bir konum içindedir: Oda, hem çözülerek kendisini oluşturan elemanları (parçaları) yani yüzeyleri açığa çıkartır ve onları bağımsız olarak okutturur, hem de “oda” bütün olarak kendini hem plan düzleminde hem de cephede ayrıştırıp bir motif   olarak ifade eder. Bu çelişkiye daha sonra tekrar döneceğim. EV ÜZERİNE DERSLER Frank Lloyd Wright “organik bir evin” nasıl olması gerektiğine dair derslerini “ev kutu değildir” tartışması üzerine temellendirir. Ağır bir dille eleştirdiği “yeni ve çağdaş” ( modernistic  ) evlerin görüntüsünü, çocukça bir tavırla, maket kartonundan makasla kesilmiş dikdörtgen şeklindeki kartonları birbirine yapıştırmak yoluyla üretilen kutuya benzetir. 27  Halbuki, ona göre ev bir “barınaktır”; “öncelikle, cüretkar saçakları olan yaygın bir çatı altındaki iç mekândır.” 28  Evin görüntüsünde, geniş saçaklı çatının altında duvarlarla çevrelenmiş iç mekân, “büyük bir oda” etkisini arar. Buna göre, odayı çözümleyerek ürettiği elemanlar ve biraraya geliş ilkeleri çerçevesinde “organik ev” derslerini verir:  Yeryüzüne Paralel Yüzeyler ve Yataylığın Vurgulanması: Wright için mekânda görsel olarak yataylık önemlidir, çünkü insan yaşamının yeryüzü çizgisi yataydır ve yer yüzeyine paralel yüzeylerle tasarlanan ev araziyle bütünleşir, o “yerin” bir parçası olur. 29  Bu nedenle her ev, zeminin üzerine  inşa edilmelidir, zeminin içinden çıkmamalıdır. Bunun için Wright, temelin üzerine konsol yaparak oturan bir taban / baza  önerir. 30  Baza, Wright’ın evlerinin önemli bir öğesidir: Evi temelden ayırıp onu doğrudan doğayla ilişkilendirirken aynı zamanda da eve hazırlık yapan, evin üzerine oturduğu bir tabla görevi görür. Büyük cesur konsollarla dışarıya doğru uzatılan döşemeler ise evin yataylığını daha da vurgular. 31   Geniş Saçaklı Yaygın Çatı: Çatı geniş saçakları ile “barınağı”   koruyan bir örtüdür; iç mekânı kaplayacak ve yataylığı vurgulayacak şekilde yaygın bir yüzey olmalıdır. Oda Sayısının Azaltılması: Wright evi kutudan kurtarmak için, bağımsız oda ve zorunlu mekân (servisler) sayısının olabildiğince en aza indirilmesi gerektiğini savunur. Bu nedenle, özellikle yaşam katı, farklı kullanım alanlarının birbirine aktığı az bölücü ile sürekliliğin sağlandığı “büyük tek bir oda”  32  olarak ele alınmalıdır. Bütündeki birlik hissini sağlayacak şekilde tüm alanlar çevrilmiş tek bir mekân olarak biraraya getirilmelidir. 33  Evde yataylığı ve dolayısıyla sürekliliği vurgulamak üzere mekânların birbirine akışını kesen gereksiz bölücüler kaldırılmalıdır. 34   Odanın Bir Motif   Olarak Dışavurumu: Wright’ın “dışı iç yapar” savı doğrultusunda, oda (iç mekân) mimari bir ifade unsuru olarak dışarıya açılmalı ve bütünü kuran bir motif   olarak vurgulanmalıdır. 35  
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks