Aleksandar Carapic_ Novo citanje Foknera i Darela.pdf

Description
Aleksandar ^arapi} N O V O ^ I TA N J E FOKNERA I DARELA* Marta Dahlgren: The Flouting of spektiva; eng. point of view) i njegov odnos s Point of View in Faulkner and Dur- autorom i pripoveda~em – po mi{ljenju Mar- rell. Vigo: Universidade de Vigo, te Dahlgren, a po pretpostavkama iz domena 2005. teorije pripovedanja – mogu}e je identifiko-

Please download to get full document.

View again

of 4
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Documents

Publish on:

Views: 0 | Pages: 4

Extension: PDF | Download: 0

Share
Transcript
  272ProFeminabroj 43/45, leto/jesen/zima 2006. Mar ta Dahlgren: The Flo u ting of Po int of View in Fa ulk ner and Dur -  rell  . Vi go: Uni ver si da de de Vi go, 2005. Knji ga The Flo u ting of Po int of View in  Fa ulk ner and Dur rell    Ne  po sto  ja nost sta no vi - {ta u Fok ne ro voj i Da re lo voj pro zi 1   Mar teDa hle gren 2 pred sta vlja na u~ no do bro ute me - lje nu, me to do lo {ki ve {to vo |e nu i kom po zi ci - o no kom pakt nu stu di  ju o sta no vi {tu kao na ra - to lo {ko-prag ma ti~ koj teh ni ci. U te o rij sko- me to do lo {kim sno po vi ma osve tlja va nja po - me nu te pro ble ma ti ke – te mat ski se po seb no osve tlja va pi ta nje tzv. ne po sto  ja no sti, kao ka - rak te ri sti~ ne od li ke pro ze  Ave sa lo me, Ave sa - lo me!    Ab sa lom! Ab sa lom!   Vi lje ma Fok ne ra i  Alek san drij skog kvar te ta The Alexandria Quartet    Lo ren sa Da re la. U okvi ri ma raz ra |e nih pi ta nja u te o ri  ji pri po ve da nja, prag ma ti ci i knji `ev noj te o ri  ji i kri ti ci, au tor ka se su ve re no kre }e – iz no se }i ne ko li ko za ni mlji vih i ko ri snih pred lo ga, ko -  ji ma otva ra mo gu} nost za no vo i dru ga ~i  je ~i - ta nje po me nu tih pi sa ca. Sta no vi {te (ili per - spek ti va; eng.  po int of view ) i nje gov od nos sau to rom i pri po ve da ~em – po mi {lje nju Mar - te Dahlgren, a po pret po stav ka ma iz do me na te o ri  je pri po ve da nja – mo gu }e je iden ti fi ko - va ti i in ter pre ti ra ti. Sli~ no Graj so vim (Gri ce) prin ci pi ma (mak si ma ma), to jest: kao prag - ma ti~ ka pret po stav ka – utvr |u  ju se, da lje, pra vi la sta no vi {ta, ko  ja pred tek stom po sta - vlja  ju dva nor ma tiv na zah te va: ~i tlji vost i re - le vant nost. Ko na~ no, sta no vi {te kao ta kvo, kao fe no men iz do me na knji `ev ne kri ti ke, skre }e pa `nju na se be kao ne po sto  ja nost u umet ni~ kom tek stu, gde ta kva na ru {a va nja ima  ju smi sla, te pod ra zu me va  ju (i zah te va  ju) ak tiv nu uklju ~e nost ~i ta o ca. Ovu knji gu mo gu }e je po sma tra ti u sve - tlu te o rij skih kon ce pa ta ko  je je, iz me |u osta - lih, raz vi  ja la Mo ni ka Flu der nik, po zna ta ne - ma~ ka te o re ti ~ar ka knji `ev ne prag ma ti ke i te - o ri  je pri po ve da nja, a na ~i  ja se de la i sa ma Mar ta Dahlgren ~e sto po zi va. Ba{ kao {to je pri me ti la M. Flu der nik, raz voj prag ma ti~ kog mo de la omo gu }io je pri me nu {i reg op se ga na u~ nih me to da, ali i pri me nu ve }eg bro  ja obla sti ko  je su se na {le u fo ku su is tra `i va~ kog * @eleo bih da se za hva lim doc. dr Je le ni Jo va no vi} sa Fi lo lo {kog fa kul te ta u Be o gra du i Kri sti a nu Lewisu iz In sti tu ta za hr vat ski je zik i je zi ko slo vlje u Za gre bu na ko ri snim ko me na tri ma i su ge sti  ja ma ve za nim za pr vu ver zi  ju ovog ra da. 1 Svi pre vo di u tek stu su mo  ji. 2 Ia ko je ro |e na u [ved skoj, Mar ta Dahlgren vo li da na gla si da je dr `a vljan ka [pa ni  je. Dok to ri ra la je na Od se ku za en gle ski je zik i knji `ev nost na Uni ver zi te tu u San tja gu, [pa ni  ja. Za po sle na je na Uni ver zi te - tu u Vi gu, ta ko |e u [pa ni  ji, gde pre da  je en gle ski je zik. Te o ri  ja pre vo |e nja, knji `ev na prag ma ti ka i po e - zi  ja po lja su nje nog na u~ nog in te re so va nja. Po red pro fe su re na uni ver zi te tu, pro fe si o nal no pre vo di s en - gle skog i {ved skog na {pan ski i ga li cij ski. Rad Mar te Dahlgren pri vu kao me je ka da sam pro ~i tao nje nu iz u zet nu knji `ev no prag ma ti~ ku stu di  ju o pri me ni te o ri  je re le vant no sti (eng. re le van ce theory ) u pre vo |e - nju, ko  ju je de mon stri ra la na ma te ri  ja lu raz li ~i tih pre vo da pe sa ma Emi li Di kin son na {pan ski; pun na slov re fe ren ce: Dahlgren, Mar ta (2005): “Pre ci ser what we are”: Emily Dic kin son’s po ems in tran sla ti ons – A study in literary prag ma tics . Jo ur nal of Prag ma tics 37:1081–1107. Alek san dar ^a ra pi} NO VO ^I TA NJE FOK NE RA I DA RE LA*  in te re so va nja. Ta kva pro me na unu tar po sto  je - }eg mo de la omo gu }i la je da se pre mo sti jaz iz me |u na u ke o je zi ku i knji `ev ne te o ri  je. Dru gim re ~i ma, “raz voj te o rij skih pra va ca od for ma li zma pre ko struk tu ra li zma, pa do no - vih di sci pli na ka kve su lin gvi sti ka tek sta, ana li za dis kur sa, prag ma ti ka i kog ni tiv na lin - gvi sti ka po ka za telj je da je ta pro me na bi la pro prat na okol nost po me ra nja na u~ nog in te - re so va nja od for mal nih ka funk ci o nal nim ka - te go ri  ja ma u je zi ku”. 3 Ce lo kup na struk tu ra ove stu di  je, kom po - no va ne od se dam po gla vlja, pra ti tro del ni ras - po red ko  ji je u is toj me ri uko re njen u na ra to - lo gi  ji, prag ma ti ci i knji `ev noj kri ti ci. U pr vom de lu knji ge – “Me di a tion in the no vel” ”Me di  ja ci  ja u ro ma nu”   – M.Dahlgren da  je te o rij ski pre gled ono ga {ta se u na ra to lo gi  ji pod ra zu me va pod poj mom sta no - vi {te. Tu ma ~e }i ga kao me di  ja ci  ju ko  ja po sto -  ji iz me |u au to ra, pri po ve da ~a, pri ~e, li ko va i ~i ta o ca, sta no vi {te je po ve za no s vi zi  jom i go - vo rom, tj. s onim {to bi se u @eneo voj (Ge net - te) ter mi no lo gi  ji mo glo utvr di ti od go vo rom na pi ta nja “ko vi di?”,tj. “ko go vo ri?”. Ina ~e, sta no vi {te se ta ko |e ve zu  je za re flek tor i fo - ka li za tor, ali se i raz li ku  je po to me {to mno go di rekt ni  je uka zu  je na pri su stvo au to ra i pri po - ve da ~a. Dok au tor sko zna ~e nje mo `e iz mi ca - ti, sam au tor to ne mo `e: au tor sko uba ci va nje do vo di do ono ga {to Mar ta Dahlgren na zi va “in ter ak tiv nom raz me nom” (“in ter ac ti ve gi - ve-and-ta ke”) to kom ~i ta nja; bez ta kvog uba - ci va nja tekst ne bi mo gao po sta ti “dis kurs u kre a tiv nom ~i nu ko  ji iz vo di ~i ta lac.” Pret po - stav ka o op {tem pri su stvu pri po ve da ~a sli~ na  je u umet ni~ koj pro zi: bez ob zi ra na to ko li ko ima raz li ~i tih vr sta pri po ve da ~a, pri po ve da~ ni ka da ne i{ ~e za va u pot pu no sti, a da ba rem ne osta vi oti sak u ~i ta o ~e voj sve sti. U dru gom de lu – “Nar ra tor” ”Pri po ve - da~”   – raz ma tra se pro blem sta no vi {ta u ve - zi sa per so nal nim po zi ci  ja ma, pri su stvu i per - spek ti va ma pri po ve da ~a i li ko va u po et sko- kom po zi ci o nom mi ljeu. Au tor ka u na stav ku raz ma tra mo gu} nost iz ba ci va nja pod sve sti li - ko va u po vr {in ski sloj pri po ve da nja uz po mo} teh ni ka ka kve su slo bod ni in di rekt ni go vor i tok sve sti. U tre }i deo stu di  je, ~i  ji je na slov “Po int of view and prag ma tics”   ”Sta no vi {te i prag - ma ti ka”   , Mar ta Dahlgren uvo di te o ri  ju go - vor nih ~i no va, in si sti ra  ju }i na to me da se go - vor ni ~i no vi u knji `ev no sti iz vo de na ni vo i ma ko  je ona na zi va: (a) ni vo nad struk tu re ili su - per struk tu re (eng. su  per sturc tu re ), tj. ni vo ko - jim se “kre }u” au tor i ~i ta lac; i (b) ni vo ma - kro struk tu re – fik tiv ni svet u okvi ru ko  jeg su li ko vi u in ter ak ci  ji. To je po seb no ja sno na pr - vom, tj. na ni vou nad struk tu re, gde je tekst ko mu ni ka tiv ni do ga |aj 4 , uklju ~u  ju }i pri su - stvo “od re |e ne vr ste raz me ne iz me |u au to ra i ~i ta o ca”. Me |u tim, go vor ni ~i no vi funk ci o ni {u i unu tar sa mog tek sta, gde su li ko vi uklju ~e ni u ko mu ni ka ci  ju, bi lo da je re~ o prag ma ti~ ki pri hva tlji vim di  ja lo zi ma ili pri kri ve noj emo - ci o nal noj raz me ni. Tek sto vi se, ta ko, kao ko - mu ni ka tiv ni do ga |a  ji – i na ni vou sli~ no sti iz - me |u nad struk tu re i ma kro struk tu re – osla - nja  ju na Graj so ve kon ver za ci o ne prin ci pe (mak si me) kvan ti te ta, kva li te ta, re la ci  ja i na - ~i na. Te mak si me mo gu bi ti, a ~e sto i je su, ne - po sto  ja ne i re zul ti ra  ju raz li ~i tim im pli ka tu ra - ma ko  ji ma zna ~e nje mo `e da od re di sam ~i ta - lac. Da bi se utvr di la sva ka ta kva ne po sto  ja - nost, “neo p hod no je da se pra ti pri po ve da~” (str. 78) kroz ceo tekst, na ~e mu Mar taDahlgren po seb no in si sti ra. To je me sto gde se uvo di sta no vi {te: sred stvi ma sig na li za ci  je, 273ProFeminabroj 43/45, leto/jesen/zima 2006. 3 Flu der nik, Mo ni ka (1995): “Lin gu i stics and Li te ra tu re: pro spects and ho ri zons in the study of pro se”,  Jo -ur nal of Prag ma tics 26:583-611.4 Tekst kao ko mu ni ka tiv ni do ga |aj iz me |u au to ra i ~i ta o ca pro u ~a van je i u si stem skoj funk ci o nal noj lin - gvi sti ci. Vi de ti npr. Nørga ard, Ni na (2003): Systemic Fun cti o nal Lin gu i stics and Literary Analysis: A  Hallideyan Ap  pro ach to Joyce / A Joycean Ap  pro ach to Halliday .. Oden se: University of So ut hern Den - mark Press.  pre ko au tor skog i pri po ve da~ kog pri su stva, ne za vi sno od pri su stva mak si me ne po sto  ja no - sti. Dru gim re ~i ma, Mar ta Dahlgren da  je sta - no vi {tu sta tus jed ne od ko ver za ci o nih mak si - ma, ~i  ja ne po sto  ja nost jed na ko mo `e bi ti re le - vant na i smi sle na za dis kurs, ko li ko i ne po sto -  ja nost Graj so vih kon ver za ci o nih mak si ma. U po gla vlji ma 4 – “Nar ra tors in Fa ulk ner and Dur rell”   ”Pri po ve da ~i u Fok ne ro voj i Da re lo voj pro zi”   , 5 – “The flo u ting of po int of view in  Ab sa lom! Ab sa lom ” ”Ne po sto  ja - nost sta no vi {ta u ro ma nu  Ab sa lo me, ne okre }i se   , i 6 – “The flo u ting of po int of view in The Alexandria Quartet  ” ”Ne po sto  ja nost sta no vi {ta u  Alek san drij skom kvar te tu ”   –ana li zi ra  ju se pri me ri ne po sto  ja no sti sta no vi - {ta kod Fok ne ra i Da re la. Su prot no uo bi ~a  je nom shva ta nju da u ro - ma nu  Ave sa lo me, Ave sa lo me! po sto  ji vi {e pri - po ve da ~a i pri po ve da nje se, ta ko, pre no si s  jed nog pri po ve da ~a na dru gog ({to je op {te - pri hva }e no u knji `ev no kri ti~ kim tek sto vi ma o Fok ne ro vom de lu), – ana li za ne po sto  ja no sti sta no vi {ta Mar te Dahlgren nu di no vo raz u - me va nje pri po ved ne teh ni ke ovog pi sca. Pri - po ve da nje se ot kri va u nje go voj ko na~ noj i sve u kup noj slo `e no sti uz ne ko li ko ma lo broj - nih pri me ra pri po ve da nja u pr vom li cu, za ko -  je pre mo `e da se ka `e da funk ci o ni {u kao re - flek to ri i fo ka li za to ri. Po red to ga, ta kvo ne po - sto  ja no sta no vi {te, ostva re no uz po mo} pro - men lji ve upo tre be pri po ve da ~a u pr vom li cu, unu tra {njih pri po ve da ~a, re flek to ra, fo ka li za - to ra, kao i po sma tra ~a, ak tiv nih i pa siv nih slu {a la ca, uklo plje no je u tek stu al nu nad - struk tu ru uz po mo} na ~i na sve zna  ju }eg pri - po ve da ~a u tre }em li cu. Ova kva kon sta ta ci  ja, ~i ni se, za i sta otva - ra mo gu} nost za jed no dru ga ~i  je i no vo ~i ta - nje Fok ne ro ve pro ze. To je “slo bod ni ne po - sto  ja ni go vor au to ra”, stvar nog au to ra, da kle, sa mog Fok ne ra “ko  ji pred sta vlja au tor sko sta no vi {te” (str. 89). Zna ~aj no je to {to se pri - po ved na nad struk tu ra i ma kro str uku tra sta pa -  ju i fik cij ska kon struk ci  ja po sta  je “stvar ni Jug”. Nje go va “stvar na pri ~a” je sa ~i nje na od mno gih, ~e sto kon tra dik tor nih, ver zi  ja ko  je iz go va ra  ju raz li ~i ti li ko vi, ~e ti ri pri po ve da ~a (Kven tin, go spo din Komp son, go spo |i ca Ro - za Kold fild i [rijv Me ka non), fo ka li zo va na i fil tri ra na kroz dru ge li ko ve i na kra  ju su prot - sta vlje na ili, u naj ma nju ru ku, do ve de na u pi - ta nje s aspek ta sve zna  ju }eg pri po ve da ~a-au - to ra. Do ga |a  ji ima  ju svo  ju “stvar nost” sa mo u po  je di na~ nim pri ~a ma, ali is pre ple te no pri po - ve da nje na vo di na za klju ~ak da je ta kva stvar nost o{te }e na: do ga |a  ji “mo gu ali ne mo ra  ju da se de se” (str. 88). Stvar nost je kon - stru i sa na u dis kur su ma kro struk tu re, ali ta kva fik ci o na li za ci  ja ne ko re spon di ra s onim {to je “stvar no” na ni vou nad struk tu re. Kao {to ni  je mo gu }e se }a ti se stva ri ko  je se ni ka da ni su de si le, ni  je mo gu }e ci ti ra ti re ~i ko  je ni ka da ni su iz go vo re ne, te Mar ta Dahlgren su ge ri {e da se i “stvar nost gu bi i po sta  je sve neo pi plji - vi  ja” (103). Po {to su slo  je vi fo ka li za ci  je na - sla ga ni je dan na dru gi, sta no vi {te }e bi ti ne - po sto  ja no, {to }e do ve sti do to ga da se pro ble - ma ti zu  je au ten ti~ nost i isti ni tost na ni vou nad struk tu re. 5 Na ra to lo {ko-prag ma ti~ kim mo de lom Mar - ta Dahlgren pred la `e te melj nu re vi zi  ju ~i ta nja ro ma na  Ave sa lo me, Ave sa lo me! utvr div {i uza -  jam no de lo va nje vi {e raz li ~i tih pri po ve da ~a na ma kro struk tu ral nom ni vou, kao i na ni vou nad struk tu re, tj. vi {e pri po ve da ~a na ma kro - struk tu ral nom ni vou i slo bod ni ne po sto  ja ni go vor sve zna  ju }eg pri po ve da ~a-au to ra na nad struk tu ral nom ni vou. U pro nic lji vom ~i ta - nju ove te o re ti ~ar ke na ra tiv ne stra te gi  je u ro - ma nu po ka za le su se da le ko iza zov ni  ji ma ne - go {to je to bio slu ~aj s pret po stav kom o pri - su stvu vi {e pri po ve da ~a u ra ni  jim tu ma ~e nji - ma. Ro man  Ave sa lo me, Ave sa lo me! sma tran jecen tral nim de lom u Fok ne ro vom opu su, gde 274ProFeminabroj 43/45, leto/jesen/zima 2006. 5 Sli~ na za pa `a nja o “do ga |a  ji ma” i “stvar no sti” i nji ho voj in ter pre ta ci  ji iz no si E. Bol lobás u svom pri ka - zu iste knjge, ko  ji je u {tam pi i tre ba da iza |e u jed nom od sle de }ih bro  je va ~a so pi sa  Prag ma tics & Cog - ntion.  275ProFeminabroj 43/45, leto/jesen/zima 2006.  je ju `nja~ ki pi sac eks pe ri men ti sao teh ni kom pre no {e nja na ra ci  je s jed nog ak te ra na dru - gog. Mar ta Dahlgren u svo  joj stu di  ji po ka zu -  je, {to je je dan od nje nih za ni mlji vi  jih za klju - ~a ka, da je ta kvo eks pe ri men ti sa nje jo{ slo `e - ni  je i ra di kal ni  je, i da se ne sa mo pri po ve da - ~i, ve} i go vor, fo ku si i sta no vi {ta, sta pa  ju pod okri ljem su pra di  je ge ti~ kog en ti te ta sve - zna  ju }eg pri po ve da ~a.  Alek san drij ski kvar tet Lo ren sa Da re la pred sta vljen je kao jo{ je dan ti pi ~an pri mer prin ci pa ne po sto  ja no sti. Graj sov ski prin ci pi kvan ti te ta i re le vant no sti su kon stant no ne po - sto  ja ni u ono me o ~e mu pi sac pre vi {e go vo ri, ~ak i ka da ne po ku {a va sa kri ti da iz mi {lja pri - ~u, ali je isto vre me no kon stant no ne po sto  ja no i sa mo sta no vi {te. Pri po ve da ~i ne pre kid no pri ~a  ju istu pri ~u, kru `no, iz raz li ~i tih uglo va. I u ovom slu ~a  ju re flek to ri ma i fo ka li za to ri - ma se slu `i glav ni pri po ve da~ u pr vom li cu, ko  ji ima od li ke sve zna  ju }eg pri po ve da ~a u smi slu da ka da “pre da  je na ra ci  ju” ipak “ni ka - da u pot pu no sti ne od ba cu  je za da tak pri po ve - da nja” (str. 139). Dru ga ~i  je re ~e no, sta no vi {te  je u ovom eks trem nom pri me ru pri po ve da nja u pr vom li cu ne po sto  ja no u onoj me ri u ko  joj sâmo pri po ve da nje stva ra uti sak da je sve zna -  ju }e. Ne sa mo da je to ur de for ce u sta no vi {tu, kao {to su pret po sta vi li kri ti ~a ri Da re la,  Alek -san drij ski kvar tet   je pra va, ka ko Mar ta Dahlgren tvr di, ve `ba “ka ko pred sta vi ti in - for ma ci  ju i ka ko aku mu li ra ti ~i nje ni ce ko  je iz no si je dan pri po ve da~ (bli zak au to ru), bez pre la `e nja gra ni ce sve zna nja.” Ta ko |e, ova - kvo ne po sto  ja no au tor sko pri su stvo su ge ri {e pri su stvo stvar nog au to ra ko  ji ure |u  je i uo - kvi ru  je ~i nje ni ce pri ku plje ne od li ko va. Jo{  jed nom, nad struk tu ra i ma kro struk tu ra se sta - pa  ju u Da re lo vom na po ru da pred sta vi stvar - nost fik ci  je i fik ci o nal nost stvar nog. Na po lji ma tri  ju na u~ nih di sci pli na – te o - ri  je pri po ve da nja, prag ma ti ke i knji `ev ne te o - ri  je – stu di  ja Mar te Dahlgren The Flo u ting of  Po int of View in Fa ulk ner and Dur rell – ono li -ko je te o rij ski in tri gant na ko li ko je in for ma - tiv na – u pre se ku ovih di sci pli na. Ali i mi mo njih, u rav ni sa lin gvi sti kom dis kur sa, 6 na pri -mer – ova knji ga ono li ko te mat ski ko re spon - di ra ko li ko se me to do lo {kim ino va ci  ja ma, i no vim mo gu} no sti ma pri me ne po sta vlje nih te za – iz dva  ja. ^i ta nje ne po sto  ja nog sta no vi - {ta i nje go vog ute lo vlje nja u pri po ve da ~u u tre }em li cu, kao osmi {lje ne na ra tiv no-prag - ma ti~ ke stra te gi  je, mo `e ba ci ti no vo sve tlo na ta kve mo der ni sti~ ke i post mo der ni sti~ ke teh - ni ke, kao {to su npr. pa limp se sti, me ta fik ci  ja, in ter tek stu al nost ili au to tek stu al nost. Mar ta Dahlgren, za hva lju  ju }i svo  jim ra - do vi ma, a po seb no za hva lju  ju }i ovoj knji zi, za slu `u  je bez ika kve sum nje sta tus jed ne od naj za ni mlji vi  jih evrop skih au tor ki u obla sti knji `ev ne prag ma ti ke. 6 Vi de ti npr. Vir ta nen, Tu i  ja (1990): “Par ti ci pant Continuity and Empathy: A Text-Lin gu i stic Ap pro ach to a Literary Text”. U: M. Björklund, H. Lund berg & J. Or lo va ur.   , Ca ri na ami co rum: Ca rin Da vids son sep tu a ge na ri ae . Å bo: Å bo Academy Press. 289–309. ili Björklund, Mar ti na (1993):  Nar ra ti ve Stra te gi es in ^ek hov’s “The Step  pe”: Co he sion, Gro un ding , and Po int of View . Å bo: Å bo University Press.Björklund, Mar ti na (1998): “ Li nej noe raz vi tie i per spek ti va v nar ra tiv nom tek ste . Stu diaSla vi ca Fi lan den sia XV: 49–59, kao i dru gi ra do vi istih au tor ki.
Related Search
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks