Adana-Osmaniye Bölgesi Kadın Giyimlerinde Başlık Terichleri

Description
Adana-Osmaniye Bölgesi Kadın Giyimlerinde Başlık Terichleri

Please download to get full document.

View again

of 21
All materials on our website are shared by users. If you have any questions about copyright issues, please report us to resolve them. We are always happy to assist you.
Information
Category:

Neuroscience

Publish on:

Views: 0 | Pages: 21

Extension: PDF | Download: 0

Share
Tags
Transcript
  Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi işbirliğinde gerekleştirilen !Halk "#lt#r#nde $iyim%"uşam ve &#slenme 'luslarası &em(ozyumu! )*%)+ ,ralık -../ Eskişehir 0ayınlanmamış kongre bildirisi Adana-Osmaniye Bölgesi Giyim Kültüründe ve Halk Oyunları Ekiplerinin Giysi Tercihlerinde Kadın Balıkları! "ard! #$%! #r! &u'a((er )*&B*+   Giri Bu bildiriyle Adana-Osmaniye bölgesi halk kültüründe kadın giyim özelliği olarak  baş bağlama ve bölge halk oyunları ekiplerinin  giysi tercihinde kadın başlıkları incelenmektedir !adın başlıkları" sosyal" ekonomik" kültürel ve teknolo#ik etkilere bağlı olarak ele alınmakta" bölge giyim kültürü ürünü olarak kadın başlıklarının tarihsel boyutu da göz önünde bulundurulmaya $alışılmaktadır!ültürel elementler zamanla birincil işlevini tamamlayarak" ilk anlamını kaybedip yeni bir bi$ime bürünebilmektedir %olayısıyla halk oyunları ekiplerince tercih edilen giyim kuşam par$aları da bu bağlamda ele alınabilir Bu değişimin Adana-Osmaniye halk oyunları ekiplerinin kadın başlıkları tercihlerine nasıl yansıdığı ise bu bildiri ile incelenmeye $alışılmaktadır Osmaniye yakın zamana kadar idari a$ıdan Adana il sınırları i$erisinde kalan bir yerleşim birimidir Ancak Osmaniye" Osmanlı imparatorluğunun son dönemleri ve &umhuriyet'in ilk yılları itibarıyla il konumundaydı Adana ve Osmaniye illeri arasındaki ilişki sadece idari değildir Bunun yanı sıra kültürel olarak da benzer özellikler taşımaktadır Osmanlı imparatorluğunun ()*+ yılında ,ırka-ı sl.hiye adıyla anılan isk.n hareketi ile Adana-Osmaniye bölgesinde $eşitli /ürkmen boylarına ait topluluklar yerleşik yaşama ge$irilmiştir sk.n edilen /ürkmenlerin bölgedeki bu günkü kültürel yapının belirleyicisi olduğu söylenebilir Bu tarihsel oluşumun kültürel boyutu ve giyim kültürüne yansıması da gözler önündedir %olayısıyla bu oluşumun kadın başlık tercihlerini belirleyici bir niteliğe sahip olduğu kanısındayız Bütün bu nedenlerle iki il beraberce ele alınmakta ve örnek giyim par$aları bir bütün olarak bu iki ili i0ade edecek bi$imde incelenmektedir  1ukurova 2niversitesi %evlet !onservatuarı 3ahne 3anatları Bölümü 4ğretim 2yesi Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi işbirliğinde gerekleştirilen !Halk "#lt#r#nde $iyim%"uşam ve &#slenme 'luslarası &em(ozyumu! )*%)+ ,ralık -../ Eskişehir 0ayınlanmamış kongre bildirisi  Adana ve Osmaniye bölgesinde (5)567889 yılları arasında ger$ekleştirdiğimiz bir $ok alan araştırması sırasında elde $ektiğimiz 0otoğra0lar ile Adana :tnogra0ya müzesinde yaptığımız $alışmadan elde ettiğimiz 0otoğra0ları bu $alışmamızın temel görsel verilerini oluşturmaktadır 1alışmalarımızda Ali ;ıza <A=>A?'ın &enupta /ürkmen Oymakları @(55 adlı yapıtı bize $ok ışık tutmaktadır <alman'dan ve kendi alan araştırmalarından elde ettiğimiz giysi bilgilerinin 0otoğra0 eksiklerini ise Clla DOEA?3:?'in @788+ $alışmasından yararlanarak gidermeye $alıştık Bu bakımdan anılan eser olduk$a önemli bir boşluğu doldurmuş bulunmaktadır 1ünkü yakın zamanda yapılan alan araştırmalarında bazı giysi  par$alarının adının dahi hatırlanmadığı saptanmış bulunmaktadır Bu nedenle özellikle <azılı kaynaklarda betimlenen bir $ok giysi ve başlık tiplerinin 0otoğra0ları bu kaynakta yer almaktadır Bildirimizde adı ge$en tüm başlık tiplerine yönelik $ok sayıda 0otoğra0 toplu olarak ekte sunulmuştur Bu 0otoğra0ların sadece kadın başlıkları değil" aynı zamanda o döneme @(5*8 ait kadın giyimini gösterir nitelik taşıdığını da özellikle i0ade etmek gerekmektedir Giyim-Kuamı Tercihini Belirleyen Etkenler nsanoğlunun giyinme tarihine bakıldığında ne zaman giyinmeye başladığı konusu net olarak tarihlendirilememekle birlikte Faleolitik dönemlere değin uzandığı tahmin edilmektedir nsanoğlunun giyinme gereksinimi" vücudunu korumak ve saklamak i$güdüsü ve isteğiyle başlamıştır diyen" Gera0ettin /C;EA? giyim kuşamı belirleyen etkenleriH ( !orunma i$güdüsü"7 %oğa koşullarına uyum" %insel ya da 0else0i inan$lar"9 <apılan işe uygunluk sağlama"+ <önetimsel düzenlemeler"* :konomik koşullar" I Fsikolo#ik eğilimler ve moda ,T.HA/0 12234 53565378  olmak kaydıyla yedi  başlık altında toplamıştır Bu sını0landırmada bazı maddelerin birbirinden ayrılması olduk$a zordur Bazı maddeler ise sını0landırma dışı kalmış gibi algılanmaktadır Bu nedenle biz etkenlere kadının toplumsal konumunu da eklemek gerektiğini düşünmekteyiz 1ünkü giyinme tercihini dolayısıyla da başlık tercihlerini belirleyen bir takım etkenler kadının sosyal yapıdaki yerini göstermektedir Jiyim kuşam tercihleriyle ortaya $ıkan bu rol ve statü Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi işbirliğinde gerekleştirilen !Halk "#lt#r#nde $iyim%"uşam ve &#slenme 'luslarası &em(ozyumu! )*%)+ ,ralık -../ Eskişehir 0ayınlanmamış kongre bildirisi  i0adesi" toplumsal iletişimin sağlamasına katıda bulunması bakımından da önem taşımaktadırBu etkenlerin Adana-Osmaniye bölgesi toplumsal ve ekonomik yaşamı i$erisinde gerek giyim kültürünü" gerekse de kadın başlıklarını a$ıklayıcı niteliği olduğu kanısındayız Bu nedenle konumuzu yönetim düzenlemelerinden kaynaklanan giyim kuşam tercihleriyle  başlamak istiyoruz "önetim #ü'enlemeleri Anadolu'nun dip tarihinden süzülerek gelmiş kültürel bir yapısından söz edebiliriz Faleolitik dönemden itibaren yerleşik yaşamın izleri ve bunların kültürel kalıtları günümüz toplumsal ve kültürel yaşamın alt yapısını oluşturmaktadır Bu topraklar tarihin her döneminde yeni konuklar kabul etmiş ve bunların getirdikleriyle" katıp karıştırdıklarıyla damıtılmış zengin bir kültürel yapı oluşmuştur Anadolu topraklarında (8 yüzyıldan itibaren topluca yaşamaya başladığımız  bilinmektedir Bu tarihten günümüze değin" bu topraklarda şekillenen kültürel yapının $ok önemli bir par$asıyız Bu nedenle yaşamın diğer alanlarında olduğu gibi giyim-kuşam alanında da iz bırakmış bir ge$mişten söz etmemiz gerekmektedir Anadolu'da gerek erkek" gerekse de kadın giyimi konusunda 3el$uklulardan  başlayarak" Osmanlı ve &umhuriyet döneminde $eşitli resmi düzenlemelerin yapıldığı görülmektedir ,Bk'! )E9:/0 12238  Ealk yaşantısına direk olarak yansıyan bu uygulamaların sonu$larını bugün görmekteyiz 4ncelikle saraylarda veya bey konaklarında kullanılmaya başlayan ya da yasa ile kullandırılmaya başlanan bir giysi par$ası" benimseme konusunda önce bir diren$le karşılaşsa da zamanla halk yaşantısına girerek geleneksel hale gelebilmektedir Bunun en bariz örneğini KK >ahmut'un ()75 yılında $ıkarttığı yasada görmek olanaklıdır Bu yasa ile 0esin devlet memurlarınca kullanması ama$lanmıştı Ancak ,es toplumun diğer kesimlerince de kullanılmaya başlanmıştır Bu bağlamda >üslüman olmayan Osmanlı tebaasının 0es kullanımını kısa sürede benimsediği görülmüştür Ayrıntılar i$in bakınız ,O;<0 533=4=536=558 ,es kullanımı zamanla >üslümanlar arasında da yaygınlaşarak Osmanlı kimliğiyle bütünleşir bir hal almıştır Bazı toplumların icat edilmesinde hi$bir katkıları olmadığı halde Lkültürel bir öğeyiM zamanla kolayca  benimsedikleri görülmektedir  ,Bk'! )A.A/0 122>?den +:/TO/0 12>74 >5@8 Bu öğelerin Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi işbirliğinde gerekleştirilen !Halk "#lt#r#nde $iyim%"uşam ve &#slenme 'luslarası &em(ozyumu! )*%)+ ,ralık -../ Eskişehir 0ayınlanmamış kongre bildirisi  köken tartışması yapılmaksızın kullanıldığı da bilinmektedir <abancı kökenli bir giyim  par$asının bu denli /ürk yaşamına girmesi kültürel alış verişin nasıl ger$ekleştiğini gösterir önemli bir örnektir :rkeklere özgü olan bu giyim par$asının @0esin kadınlar tara0ından da kullanılmaya başlanmış olması" işlevsel değişim görüşünü destekleyici bir diğer etken olarak karşımıza $ıkmaktadır &umhuriyet'in kuruluşuyla birlikte her alanda $ağdaş yaşamı benimseyen bir toplum yaratma $abaları giyim bi$imini de etkilemiştir Jiyim kuşama yönelik yasa $ıkartılarak 0es ve sarık tipi diğer başlık kullanımının yerine şapka getirilmiştir Böylelikle Avrupa uluslarıyla benzer bir giyim bi$imini /ürk toplumunun tamamına yaygınlaştırma konusunda $ok önemli bir adım atılmıştır (57+ yılında yapılan kılık-kıya0et devriminin Jaziantep'teki yansıması bunun bariz örneklerindendir Jöksel bu durumu şöyle aktarmaktadırH “Kıyafet kanunu çıktığı zaman, vilâyetlerin başında Gaziantep kadınları  gelerek derhal çarşafı atıp mantosunu giymiş ve peçeyi çıkarıp yzn açarak nura kavuşmuştur! "unun için en ufak bir direnme yapmadığı gibi, tereddt dahi etmeden yeni kıyafetini memnuniyetle benimsemiştir! “ #G$K%&', ()*(+ (- Jöksel'in Jaziantep bölgesi i$in vurguladığı giyim-kuşam değişimini memnuniyetle  benimseme tutumu diğer bölgeler i$inde ge$erli olduğu bilinmektedir %olayısı ile Adana-Osmaniye bölgesinde yaşayan halk da benzer bir tutum i$erisinde olmuştur Böylelikle bu dönüşüm" daha $ok erkek giyim-kuşamında olmak kaydıyla kadın giyim tercihlerinin de değişmesinde belirleyici olmuştur /üm yurda yayılan bu tutum yerel giyim bi$imini ulusal giyim bi$imine doğru yöneltmiştir <erel kılıklar belli törenlerde kullanılmak kaydıyla sandıklara girmiştir Bu giysiler eski günlerin anısına zamanı geldiğinde sandıklardan $ıkartılarak giyilmektedir Ek$n$mik ve Tekn$l$ik Etkiler /oplumların yaşam bi$imlerini büyük öl$üde onların üretim bi$imleri  belirlemektedir 3öz gelimi" tarım toplumlarında birey tarımsal üretim bi$iminin gereği olarak kültürlenmekteH o yaşam bi$iminin gereğini öğrenerek onu yerine getirmeye $alışmaktadır Bu döngü ancak üretim bi$iminin değişmesiyle 0arklılaşabilmektedir Jünümüz toplumlarının geldiği son aşama ise bilgi toplumu olarak adlandırılmaktadır “.nyanın hızla değiştiği gnmzde para ve bilgi çok hızlı bir şekilde yer değiştirmektedir! /al ve hizmet retimi kısa srede tm dnyanın paylaşımına açılmaktadır!  "u serbestlik, g0nll bir şekilde alış verişi sağlamaktadır! 1ızlı haberleşme internet Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi işbirliğinde gerekleştirilen !Halk "#lt#r#nde $iyim%"uşam ve &#slenme 'luslarası &em(ozyumu! )*%)+ ,ralık -../ Eskişehir 0ayınlanmamış kongre bildirisi  zerinden gerçekleşmektedir! .nyanın birbirine en uzak noktaları arasındaki bilgi akışı çok kısa srede gerçekleşmektedir! "tn bu baş d0ndr2 gelişmeler çok kısa zamanda oluşmaktadır! 3amana yayılan etkileşim yerini şok gelişmelere bırakmakta ve kltrel değişim dinamikleri çok hızlı çalışmaktadır4 #%5/"5', 6778+ 9::- Jelişen yeni teknolo#ik üretimler kültürel öğelerin de değişmelerine neden olmaktadır /oplumsal değişimin getirdiği yenilikler ve teknolo#i bazı giyim par$alarını işlevsiz kılarak ortadan kaldırmakta" bazılarının yerine ise yenilerinin konulmasına neden olmaktadır Bundan etkilenen birey ise yeni duruma uygun tutum ve davranış geliştirmektedir Jiysi tercihi doğrudan etkileyen bu durum gözden ka$mamalıdır Bu türden bir değişimin !araisalı bölgesi giyim-kuşamında görüldüğünü söyleyen Atılgan şöyle demektedir “;rtık k0yllerimiz, şalvarlık kumaşına kadar kullandıkları her  giysiyi fabrikasyon rnlerden karşılamaktadırlar! <ukurova "0lgesi=ne damgasını vuran “Karaisalı .okuması4 da b0yle2e tarihe karışmış, bir byk yerel kltrmz unutulmuştur! 4 #;>?'G;@, 6776+ 9A- Atılgan'ın vurguladığı bu değişimler sadece Adana ile sınırlı kalmamış" diğer illerde de önemeli değişimler olmuştur <erel dokuma tezg.hı yerini seri üretim makinelerine  bırakmıştır 4zellikle /ürk sanayisinin tekstil ağırlıklı gelişimi geleneksel nitelikli el ürünlerini olumsuz olarak etkilemiştir stanbul merkezli 0irmaların üretimleri yerel dokumaların yerini almıştır Namanla gelişen ekonomik ilişkiler sayesinde Anadolu'nun her  bölgesinde tekstil üretim 0irmaları kurulmuştur Böylesi gelişkin sanayi ve ticaret" bölge insanlarının tüm giyim par$alarını bu sanayi ürünleri arasından se$mesine neden olmaktadır Anadolu'nun en uzak noktalarına kadar uzanan bu alış veriş zinciri giyim par$alarının tüm ülkede benzeşmesine ve yerel özelliklerin ortadan kalkmasına neden olmuşturAdana kenti ülke i$erisinde sanayiden en erken etkilenen kentlerden biridir 1ukurova'nın dünya pamuk üretim bölgelerinden biri olması bunun nedenlerindendir Amerikan i$ savaşı döneminde ngiltere'nin hammadde gereksinimi karşılamak üzere  bölgede pamuk üretimini teşvik $abaları olmuştur %olayısıyla (588'lü yılların başında kentte ilk $ır$ır işletmeleri kurularak pamuğun ipliğe dönüşmesi sağlanmıştır Bütün bu özellikler 1ukurova'yı diğer bölgelerden ayırmaktadır Böylelikle" Adana ve $evresi diğer kentlere oranla daha erken ve hızlı bir değişim süreci yaşamıştır Bu süreci (57( yılında Jüney /ürkmenleriyle ilgili araştırmalarıyla yazılı kaynaklara aktaran Ali ;ıza <alman" şöyle demektedir Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı ile Eskişehir Osmangazi Üniversitesi işbirliğinde gerekleştirilen !Halk "#lt#r#nde $iyim%"uşam ve &#slenme 'luslarası &em(ozyumu! )*%)+ ,ralık -../ Eskişehir 0ayınlanmamış kongre bildirisi
Related Search
Similar documents
View more...
We Need Your Support
Thank you for visiting our website and your interest in our free products and services. We are nonprofit website to share and download documents. To the running of this website, we need your help to support us.

Thanks to everyone for your continued support.

No, Thanks